fa مطالعۀ تکنیک حَل‌کاری در کتاب‌آرایی دورۀ صفوی ( بر اساس مصحف 1558 موزۀ چستربیتی) تکنیک و اجراء در هنرهای اسلامی 3 پژوهشي Original Research <p style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;">تکنیک حَل‌کاری یکی از هنرهای ظریف و پیچیده در تزیین کتاب‌های خطی و نسخ نفیس است که در دوره‌های مختلف تاریخی، به‌ویژه در دورۀ صفوی، به اوج شکوفایی رسید. پژوهش حاضر با هدف معرفی و تحلیل ویژگی‌های حَل‌کاری در دورۀ صفوی، به بررسی مصحف شمارۀ ۱۵۵۸ موزۀ چستربیتی می‌پردازد. این نسخۀ قرآنی، نمونه‌ای برجسته از این تکنیک در مکتب شیراز است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، ویژگی‌های هنری و فنی حل‌کاری در این دوره را مطالعه می‌کند. انتخاب مصحف ۱۵۵۸ به‌دلیل وجود شناسنامه و رقم هنرمند برجستۀ این دوره در شیراز، به‌صورت هدفمند صورت گرفته است. در این نسخه، حَل‌کاری به‌طور متعادل در متن و حاشیه با طرح‌های اسلیمی و ختایی و رنگ‌های طلایی، لاجوردی، سفید، مشکی و زرشکی به‌کار رفته است که نمایانگر زیبایی‌شناسی خاص آثار دورۀ صفوی است. پرسش اصلی پژوهش این است که آثار با تکنیک حَل‌کاری در دورۀ صفوی با تأکید بر مصحف شمارۀ ۱۵۵۸ موزۀ چستربیتی دارای چه ویژگی‌هایی هستند؟ نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که حَل‌کاری در دورۀ صفوی از جایگاه ویژه‌ای در هنر تذهیب برخوردار بوده و با ایجاد ترکیب‌های زیبا و متقارن، تحول و تداوم سنت‌های هنری این دوره را به نمایش می‌گذارد. به‌عنوان یک نتیجۀ چشمگیر، این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که حل‌کاری در مصحف ۱۵۵۸، نه‌تنها تداوم سنت‌های پیشین را حفظ کرده، بلکه با خلاقیت در ترکیب رنگ‌ها و طرح‌ها، آغازگر سبک جدیدی در مکتب شیراز بوده است. این تحول هنری به‌خوبی نمایانگر تأثیرات فرهنگی و مذهبی عصر صفوی بر هنر تذهیب و حَل‌کاری است.</span></span></p> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:12px;"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times="">The Halkari technique is a refined art form used in the decoration of illuminated manuscripts and rare books. It flourished during various historical periods, particularly in the Safavid era. This study focuses on the 1558 Quran manuscript housed in the Chester Beatty Museum, analyzing its Halkari decorations to explore the evolution of this technique during the Safavid period. Using a library-based, descriptive-analytical approach, the research examines Halkari works from the Safavid Shiraz school, with the 1558 Quran selected as a case study due to its documented origins and the signature of a renowned Shirazi artist. This manuscript exemplifies the sophistication of Halkari, featuring harmonious designs applied to the text and margins with Eslimi and khatai motifs. The balanced use of gold, azure, white, black, and crimson colors, combined with precise symmetry, reflects the unique aesthetics of the Safavid period. The study reveals that Halkari played a prominent role in Safavid illumination art, creating visually stunning and symmetrical compositions. The 1558 Quran stands as a testament to the artistic innovation and enduring traditions of the Shiraz school, highlighting the transformative yet continuous nature of Safavid art.</span></span></span></span><span style="font-size:12pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Mitra""></span></span></span></span></span></div> تکنیک حَل کاری, دوره صفوی, حَل کاری دورۀ صفوی, قرآن چستربیتی Halkari technique, Safavid period, Safavid Halkari, Chester Beatty Quran 45 61 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-700-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mohammadzadeh مهدی محمدزاده m.mohammadzadeh@tabriziau.ac.ir 10031947532846004272 10031947532846004272 Yes Faculty of Fine Arts, Atatürk University, Erzurum, Turkey دانشکدۀ هنرهای زیبا، دانشگاه آتاتورک، ارزروم، ترکیه Roya Pourzolfgar رویا پورذوالفقار royapor68@gmail.com 10031947532846004273 0009-0004-3980-4476 No Department of Iranian Painting, Faculty of Visual Arts, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran گروه نقاشی ایرانی، دانشکدۀ هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Milad Rafiei میلاد رفیعی m.rafiei@tabriziau.ac.ir 10031947532846004274 10031947532846004274 No Department of Iranian Painting, Faculty of Visual Arts, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran گروه نقاشی ایرانی، دانشکدۀ هنرهای تجسمی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران