Journal of Islamic Crafts

fa بازخوانی و تحلیل دیدگاه هنرپژوهانه کوماراسوامی درباره کتاب بدیع‌الزمان جزری Review and Analysis of Coomaraswamy's Artistic View about the Book of al-Jazari مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research کتاب «فی معرفت الحیل الهندسیه» اثر بدیع‌الزمان جزری، مهندس، طراح و هنرمند سده ششم هجری تمدن اسلامی است که در آن پنجاه دستگاه خودکار به‌شیوه‌ای دقیق و مشابه فرایند طراحی محصول، همراه با مصورسازی شرح داده شده است. یکی از معدود پژوهش‌های هنری که درباره این کتاب صورت گرفته، «رساله جزری درباره دستگاه‌های خودکار» است که در سال 1924 میلادی توسط کوماراسوامی تألیف شده است. این کتابچه که هنوز ترجمه‌ای به فارسی از آن منتشر نشده، هم به‌واسطه رویکرد هنرپژوهانه تحقیق و هم جایگاه مؤلف آن، دارای ارزش والایی در تاریخ هنر است که در این پژوهش، بازخوانی و واکاوی شده است. روش این تحقیق، توصیفی – تحلیلی و تاریخی است و در طی آن، متن کتابچه کوماراسوامی پیرامون رساله جزری به فارسی ترجمه شد و به‌همراه برخی داده‌های کتابخانه‌ای دیگر مورد مطالعه و تحلیل قرار گرفت. سئوال اصلی در این تحقیق آن است که کوماراسوامی به‌عنوان یک هنرپژوه بر کدام ویژگی‌های کتاب جزری تأکید می‌کند؟ بنابراین هدف این پژوهش یافتن ویژگی‌های هنری کتاب جزری از نگاه کوماراسوامی بود که در 7 مورد از متن کتابچه مذکور استخراج گردید. به‌طور کلی می‌توان گفت کوماراسوامی کوشیده با توجه به اطلاعات محدود زمان تألیف متن، با بهره‌گیری از استدلال‌های بصری و تصویری، برخی ابهامات و اشتباهات را پاسخ دهد و ویژگی‌های هنری و خصوصا وجوه مرتبط با تاریخ این اثر هنری و علمی، مانند نوشته‌ها، نام سلاطین، نشانه‌گذاری‌ها، ویژگی‌های خاص سبک‌شناسی و غیره را بررسی نماید، اما اکثر نکات کوماراسوامی، بیش از آن که مبتنی بر زیبایی‌شناسی و سبک‌شناسی باشد، بر پایه دانش تاریخ هنر است و این کتابچه را شاید بتوان نخستین تاریخ‌نگاری هنر از کتاب جزری دانست؛ نکته قابل توجه آن است که کوماراسوامی، جزری را ابتدا یک هنرمند و نهایتا در درجه دوم یک اندیشمند می‌خواند و این استنباط از سوی یک تاریخ‌دان هنر می‌تواند بسیار پراهمیت باشد. The book “Fi Ma'arifat al-Hiyal al-Handasiya” by al-Jazari, an engineer and artist of the sixth century AH of Islamic Civilization, in which fifty automated devices are described in a similar way to the product design process, with illustrations. The importance of this book becomes clear when we know that today dozens of its manuscripts are kept in museums around the world. This multiple copying of a book in different periods and geographies shows its many uses in different ages. In recent centuries and after the transfer of books and cultural heritage of Islamic civilization to the West, many scientific researches have been conducted around this book, the absolute majority of these researches have been conducted by researchers in the fields of mechanical engineering, physics and robotics, and therefore its artistic aspects have been almost ignored. has been While al-Jazari's book can inspire many artistic researches in various fields of art such as product design, music, painting and calligraphy. One of the few artistic researches about this book is " The treatise of al-Jazari on automata ", written in 1924 by Coomaraswamy. This booklet, which has not yet been translated into Persian, has been analyzed in the present study. This study both through its research approach and its author's position, has a great value in the history of art. The method of this research is descriptive – analytic and Historical, during which the text of the Coomaraswamy was translated into Persian and was analyzed and reviewed along with some other library data. The main question in this research is that What features of al-Jazari’s book are emphasizes by Coomaraswamy, as art researcher? Therefore, the purpose of this study is to find the features of the book of al-Jazari from the view of Coomaraswamy. These artistic features were extracted from the text of the booklet in 7 cases; Diagnosing the painting of the door of Amida palace, negating the possibility of painting the face of a specific sultan, introducing al-Jazari as an artist, the characteristics of the illustrations of a manuscript, not changing the names of kings in the illustrations of later versions, Arabic and Greek markings, and examining 8 paintings. It can be said that Coomaraswamy has tried to answer some of the ambiguities and errors by limited informations in the time of text compilation using visual arguments, and the artistic features and especially the features that can be applied to the history of this work of art and science, Provides information such as writing, slave names, markings, specialty stylistics, and so on, but most of the points that Coomaraswamy puts forward is based on the history of art rather than on aesthetics and stylistics, and in fact this booklet may be the first art historical document about al-Jazari’s book. One of the most important achievements of this text is the one in which Coomaraswamy reads al-Jazari in the first place as an artist and eventually second to a thinker, and this inference from a historian of art can be very important. جزری, فی معرفت الحیل الهندسیه, علم الحیل, کوماراسوامی, نگارگری, تاریخ هنر. al-Jazari, Ilm al-Hiyal, sina'at al-hiyal, Coomaraswamy, Painting, Art History. 29 40 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-425-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Khorasanizadeh محمد خراسانی زاده HonareNab@gmail.com 10031947532846002167 10031947532846002167 Yes Shahed University دانشگاه شاهد