Journal of Islamic Crafts

fa تأملی در ساختارشناسی جقه های سلطنتی قاجاری موجود در گنجینه جواهرات ملی ایران Analytical study of the visual structure of Qajar royal jewelry in the national jewelry treasury of Iran مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research در عصر قاجار با توجه به تعاملات اجتماعی-سیاسی  جواهرات و زیورآلات بسیار باشکوه و گرانقیمتی در بین حکومتها ساخته و تبادل می شد. بنابراین در طول تاریخ شاهنشاهی گنجینه های پر عظمتی از جواهرات جمع آوری شده که هر کدام در محلی نگهداری می شود. در این میان گنجینه ی جواهرات ملی یکی از جامعترین مجموعه های نگهداری زیورآلات گرانقیمت در طول تاریخ است. هدف از این پژوهش معرفی، شناسایی و بررسی ساختار آرایه های تزئینی و مطالعه ی وجوه مختلف هنری جقه های سلطنتی قاجار در این مجموعه است. در واقع این پژوهش جهت پاسخگویی به این سوال اساسی انجام یافته است که ساختار و ویژگیهای بصری جقه های سلطنتی قاجاری گنجینه جواهرات ملی ایران چیست؟ این پژوهش از نوع کاربردی می باشد و با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده است، شیوه گردآوری داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و از منابع و اسناد معتبر صورت گرفته است. برآیند پژوهش نشان داد: جقه ها بر اساس ساختار بصری بر سه وجه، قابل تقسیم بندی هستند: بخش فوقانی(شقه)، بخش میانی و بخش تحتانی(ساقه). فرم نمونه های مطالعاتی برگرفته از طبیعت بوده و از نقوش گیاهی، حیوانی، انتزاعی و در مواردی از نقوش هندسی و عناصر نوشتاری در تزئین جقه ها استفاده شده است؛ اگر چه بیشترین تزئینات مربوط به نقوش گیاهی می باشد. فرم بیشتر جقه ها به فرم بته شباهت دارند و دارای شقه(بخش فوقانی)هستند. اصلی ترین مؤلفه بصری در این آثار تعادل می باشد که گاهی از نوع تقارن بوده و گاهی از نوع توازن. همچنین فلزاتی چون طلا و نقره در اسکلت بندی آثار جهت قرار گیری اجزای تزنینی بکار رفته اند. شاخص ترین شیوه ساخت در جقه های مطالعاتی تکنیک مرصعکاری بوده که تأثیر چشمگیری در ساختار زیبایی شناسانه این آثار دارد. The use of jewelry and ornaments has always been one of the most important manifestations of the glory and grandeur of kings and courtiers in the imperial governments of Iran. One of the imperial dynasties in which the use of jewelry had a special place was the Qajar dynasty. In this era, due to socio-political interactions, very magnificent and expensive jewelry was made and exchanged between governments. Thus, throughout the imperial history, vast treasures of jewelry have been collected, each of which is kept locally. Meanwhile, the national jewelry treasure is one of the most comprehensive collections of expensive jewelry in history. Geometric patterns used include circles, ellipses, rectangles, triangles and polygons. Common plant motifs also include three-feathered, four-feathered, five-feathered, eight-feathered flowers, leaves, roses, sunflowers, and so on. Animal motifs such as birds, lions and dragonflies can also be seen in a number of specimens. Shamseh is another pattern that has been used in the center of most samples. Other motifs include inscription motifs that were observed in a number of embossments. In the study of the visual features of the Qajar royal palaces, the mentioned treasure can be seen as a visual element of balance, symmetry, strength and stagnation. The structure of the jackets and the decorative motifs are coordinated so that the motifs are organized and decorated according to the general form of the specimens. The most important aspect in beautifying these pavilions is the use of expensive jewelry such as diamonds, emeralds, diamonds, rubies, as well as the use of gold and silver metals.   جقه های سلطنتی, آرایه های زینتی, عصر قاجار, گنجینه جواهرات ملی ایران Royal jackets, ornamental arrays, Qajar era, national jewelry treasures of Iran 12 0 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-85-2&slc_lang=fa&sid=1 Farnoush Shamili فرنوش شمیلی f.shamili@tabriziau.ac.ir 10031947532846001792 10031947532846001792 Yes Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز Tahereh Pourmohammad طاهره پورمحمد taherehpourmohammad@yahoo.com 10031947532846001793 10031947532846001793 No Tabriz Islamic Art University دانشگاه هنر اسلامی تبریز