Journal of Islamic Crafts

fa بررسی فرم و نقش در نقاب‌های فلزی اسب‌های صفوی و عثمانی و انتساب‌های صورت گرفته به آن‌ها Investigation of form and motif in Safavid and Ottoman`s shaffrons and their attribution مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">از روزگاران کهن، اسب‌ها در میدان نبرد پابه‌پای سربازان و فرماندهان حضور داشته و ساخت پوشش‌های محافظ، ازجمله نقاب صورت، در دوره‌های مختلف مرسوم بوده است. علاوه‌بر نبوغ و علاقۀ هنرمندان به نقش‌اندازی، رجزخوانی در میدان جنگ، دلیلی بر افزایش تمایل، جهت هنرنمایی در این نمونه آثار بود. در نقاب‌های فلزی اسب‌های دورۀ صفوی نیز می‌توان نمونه‌های جالبی از نقوش را ملاحظه کرد که گاه با نقاب‌های فلزی اسب‌های عثمانی اشتراکاتی دارد. هدف از این پژوهش، شناسایی وجوه اشتراک و افتراقِ نقاب‌های اسب این دو سلسله، دست‌یابی به دلیلِ این شباهت‌ها و تفاوت‌ها و انتساب‌های صورت‌گرفته به آن‌هاست. پرسش مطرح‌شده این است که وجوه اشتراک و افتراق میان نقاب‌های فلزی اسب صفوی و عثمانی چیست؟ و تا چه حد انتساب‌های صورت‌گرفته به هریک را می‌توان صحیح دانست؟ روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی بوده و مطالب به شیوۀ کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری‌شده است. نتایج، حاکی از آن است که باوجود نبود وحدت ظاهری در آثار عثمانی، شباهت‌ها و تفاوت‌هایی میان این دو وجود دارد؛ اما نمونه‌هایی از نقاب‌های فلزی اسب عثمانی وجود دارد که بسیار به نمونه‌های صفوی– که وحدت صوریِ خود را حفظ کرده‌اند- شباهت دارد. در بیشتر نمونه‌های صفوی، فُرم‌ها دارای خطوط نرم و یکدست بوده و زمینۀ اثر با نقوش پُرکار پوشانده شده؛ اما در آثار عثمانی برخی نمونه‌ها دارای خطوط نرم و برخی شکسته و خشن است. نقوش، در مواردی پُرکار بوده و در برخی، اندک و گاه بدون هیچ نقشی است. همچنین با توجه به شباهت بسیارِ برخی نمونه‌های عثمانی به آثار صفوی، نمی‌توان این مسئله را تنها برگرفته از تبادلات فرهنگی و تأثیرپذیری از هنر یکدیگر دانست و این فرضیه مطرح می‌شود که نمونه نقاب‌های فلزی اسب عثمانی، احتمالاً متعلق به فرهنگ ایران بوده و یا به دست هنرمندانِ ایرانی مقیم آن سرزمین ساخته‌شده است.  </div> From ancient times the horses have been present on the battlefield in the footsteps of soldiers and commanders and the making of protective coverings, including shaffron, has been common in different periods. In addition to the genius and interest of artists to etching, arrogance and rodomontade on the battlefield was a reason that increased the desire of artists to perform in this sample of works. In the Safavid shaffrons can also see interesting examples of designs that sometimes have in common with the shaffrons of Ottoman. The purpose of this study is to identify the commonalities and differences between the shaffrons of these two dynasties, to achieve their attributions due to these similarities and differences. The question is: what are the commonalities and differences between the shaffrons of the Safavid and Ottoman? And to what extent can the attributions made to each be considered correct? The research method is descriptive-analytical and the materials have been collected in a library and field manner. The results indicate that despite the apparent lack of unity in the Ottoman works, there are similarities and differences between the two; But there are examples among the Ottoman shaffrons that are very similar to the Safavid examples - which have preserved their formal unity-. In the most of Safavid examples, the forms have soft and uniform lines and the background of the work is covered with elaborate designs; But in Ottoman works, some examples have soft lines and some are broken and rough. The motifs are prolific in some cases and in some, few and sometimes without any motifs. Also, due to the similarity of some Ottoman examples to Safavid works, this issue cannot be considered only from cultural exchanges and the influence of each other's art, and it is hypothesized that the example of Ottoman shaffrons probably belong to Iranian culture or to made by Iranian artists living in that land.   دورۀ صفوی, دورۀ عثمانی, ابزارآلات جنگی, نقاب فلزیِ اسب, نقش و فرم نقاب اسب Safavid period, Ottoman period, Armor, Shaffron, Shaffron’s Motifs and Forms. 103 112 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-454-1&slc_lang=fa&sid=1 Sanaz Ghafari ساناز غفاری sanazghafari@ymail.com 10031947532846002666 10031947532846002666 Yes Art University of Isfahan دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد صنایع‌دستی دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Gholamreza Hashemi غلامرضا هاشمی gh.hashemi@aui.ac.ir 10031947532846002667 10031947532846002667 No Art University of Isfahan استادیار گروه صنایع‌دستی دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Shaabanali Ghorbani شعبانعلی قربانی Sh.ghorbani@aui.ac.ir 10031947532846002668 10031947532846002668 No Art University of Isfahan استادیار گروه صنایع‌دستی دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران Mahdi Davazdahemami مهدی دوازده امامی m.12emami@aui.ac.ir 10031947532846002669 10031947532846002669 No Art University of Isfahan استادیار گروه صنایع‌دستی دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران