Journal of Islamic Crafts

fa تحلیل نشانه- معناشناختی فرآیند شکل گیری ناکنش گر گفتمانی در آثار نقاشی احمد مرشدلو Semiotic analysis of the formation process of "discursive non-subject " in the paintings of Ahmad Morshedloo مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">احمد مرشدلو از مطرحترین نقاشان معاصر ایران است و در آثارش به شیوۀ واقعگرایانه به بیان مسائل اجتماعی با بیان انتقادی پرداخته است. در آثار مرشدلو بازنمودۀ سوژه انسانی، سوژهای است که در برابر کنشِ اجتماعی مقاومت کرده و دچار انفعال و ناکنشگری شده است. مقاله پیشرو میکوشد تا با اتکا بر رویکرد نشانه- معناشناسی به تحلیل گفتمان دیداری و سازوکارهای نشانه- معنایی «ناکنشگر گفتمانی»، در نقاشیهای احمد مرشدلو بپردازد. هدف اصلی از نگارش این مقاله این است تا با تکیه بر گفتمان دیداری نقاشیهای مرشدلو و شیوه بیان بصری منحصربهفرد آن به روش تحلیل نشانه- معناشناختی، اختلال معنایی و چگونگی بر هم ریختن سازوکار حضور سوژه و شکلگیری مفهوم «ناکنشگر» در بطن گفتمان دیداری آثار را نشان دهد. روش تحلیل نمونهها توصیفی- تحلیلی با رویکرد نشانه- معناشناختی است که در آن پنج اثر از نقاشیهای احمد مرشدلو مورد تحلیل قرار گرفته است. بر این اساس پرسشهای مقاله برای رسیدن به این هدف عبارت است از 1. مؤلفه ها و سازوکارهای نشانه- معنایی و گفتمانی دخیل در شکلگیری «ناکنشگر گفتمانی» در نظام دیداری آثار کداماند و چه ویژگیهایی دارند؟ 2. مؤلفههای گفتمانی و نشانه- معنایی «ناکنشگر گفتمانی» در نظام دیداری آثار چگونه به کار رفتهاند و چه کارکردهایی دارند؟ نتایج نشان دادند که برونداد مؤلفههای نفیِ کنش در سوژه به شکل گیری ناکنشگر گفتمانی، انجامیده است و با ایجاد فرآیند سَلبی از طریق برهم ریختن نظم و ایجاد آشفتگی در افعال مؤثر و به واسطه تمهیدات بصری از قبیل هنجارگریزی، تکرار و خودکارگی، بیچهرهگیِ سوژه، بهحاشیهراندگی و تهدید سوژه به واسطۀ ابژههای روزمره، در آثار مرشدلو نمود یافته است. همچنین با لحاظ مؤلفه های نشانه- معنایی «ناکنشگر گفتمانی»، گفتمان دچار نوسان شناختی شده و فضای تنشی و عاطفی در نظام گفتمان دیداری نقاشیها اوج گرفته و سوژه عاطفی و شوِشگر با ویژگیهای تردید و اضطراب شکل گرفته است.</div> <div style="text-align: justify;">Ahmad Morshedloo is one of the most famous Iranian contemporary painters whose in his works, he has addressed social issues with a critical expression in a realistic manner. In Morshedloo's works, the human subject is represented, a subject that has resisted social action and is "non-subject". The dominant subject of Ahmad Morshedloo's paintings are human subjects, which occupy most of the space of the frame and are depicted in a muted, monochrome background. The human subjects in these works are lonely, sad and bored, and most of them hide their gaze. In this way, they look like people who are empty of life, ghostly and deformed, who have become passive in their social relations and in other words, " non-subjectivity ". The following article tries to analyze the visual discourse and the semiotic mechanisms of the "non-subject" subject in Ahmad Morshedloo's paintings by relying on the semio-discursive approach. Discursive semiotics is an approach in which meaning is received through examining signs in relation to each other and other discourse elements. The manner of this communication and interaction creates various discourse systems, which include actional system, tension system, and sensible system. Action discourse is focused on the principle of action, action and possession of a valuable object. sensible discourse is based on the principle of presence and sensory-perceptual and emotional relationship of sensible person with the world, with himself and with others. The tension discourse is based on the principle of fluid and spectrum relationship between two streams of "extensity" (cognitive world and outside of me) and "intensity" (emotional and inner world). The purpose of writing this article is to show, relying on the visual discourse of Morshedloo's paintings and its unique visual expression, using the semiotic analysis method, how the concept of " non-subject" was formed in the visual discourse of the works and the process of production and It has affected the reception of meaning. "non-subject" define a human subject who has lost the ability to evaluate and judge and cannot  take voluntary action. Research methodology is descriptive-analytical, and five works of Ahmad Morshedloo's paintings are analyzed in this article. To this end, the main objective of the present research is to answer the following questions: 1. what are the main semio-discursive components of “non-subject” in visual discourse? 2. What are the major semio-discursive functions of “non-subject” in the visual discursive system? The results showed that formation of discursive “non-subject” is as a result to negate components of action in the subject, and by creating a negative process through disrupting the order and creating chaos in modality verbs and through visual measures such as norm avoidance, repetition, and automaticity, faceless in subject, marginalization and threat of the subject by everyday objects are manifested in the works of Morshedloo. Also by using of the semio-discursive components of "non-subject", the tense and emotional atmosphere in the visual discourse of the paintings has peaked, and an emotional and modality subject has been formed with the characteristics of doubt and anxiety.  </div> احمد مرشدلو, ناکنش گر گفتمانی, نشانه- معناشناسی گفتمانی, نقاشی واقع گرای اجتماعی, نقاشی معاصر ایران Ahmad Morshedloo, discursive non-subject, discursive semiotics, realism painting, Iranian contemporary painting 1 13 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-375-1&slc_lang=fa&sid=1 Vida Ghassemi ویدا قاسمی ghassemivida@gmail.com 10031947532846003968 10031947532846003968 No گروه هنرهای اسلامی، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران Hamidreza Shairi حمیدرضا شعیری shairi@modares.ac.ir 10031947532846003969 10031947532846003969 Yes گروه زبان فرانسه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران Majid Ziaee مجید ضیائی majidziaee@tabriziau.ac.ir 10031947532846003970 10031947532846003970 No گروه هنرهای اسلامی، دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران