Journal of Islamic Crafts

fa مطالعۀ صندوق های قبر چوبی استان مرکزی، از دورۀ آل بویه تا آغاز صفوی The Study of the Wooden Zarihs during the Al-e-Buya to before the Safavid period in the Markazi Province مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">صندوق قبر‌‌های چوبی ازجمله مهم‌‌ترین تولیدات چوبی دوران اسلامی ایران محسوب می‌‌شوند. تاکنون بسیاری از این صندوق‌‌ها در پژوهش‌‌های مختلف بررسی و معرفی شده‌اند؛ اما در محدودۀ استان مرکزی باوجود داشتن تعداد زیادی از این صندوق‌‌ها، در پژوهش‌‌های موجود، چندان بدان‌‌ها پرداخته نشده است؛ در عین حال که بسیاری از این آثار با گذشت زمان یا در حال تخریب بوده یا اینکه مفقود شده‌اند. از این روی ضرورت داشت که در یک پژوهش مستقل و هدفمند، به بررسی و مطالعۀ این صندوق‌‌ها پرداخته شود. با توجه به این تفاسیر، هدف اصلی پژوهش حاضر، بررسی ویژگی‌‌های ظاهری و تزئینی صندوق‌های چوبی استان مرکزی و مضامین کتیبه‌‌های به‌‌کار رفته در آنها است. پرسش‌‌های اصلی پژوهش حاضر نیز بدین شرح است، آثار چوبی مورد مطالعه چه ویژگی‌‌های ظاهری، فنی و تزئینی دارند؟ مضامین کتیبه‌‌های به‌‌کار رفته در آنها چیست؟ نظر به اینکه در بررسی‌‌های میدانی صورت گرفته تعداد زیادی از این صندوق‌‌ها شناسایی شد که عمدتاً مربوط به قرون متأخر اسلامی هستند، در پژوهش حاضر صرفاً آثار چوبی قبل از دورۀ صفویه بررسی شده‌‌اند. برای نیل به این هدف، از روش توصیفی - تحلیلی برای انجام پژوهش حاضر استفاده شده و شیوۀ گردآوری اطلاعات در آن بر پایۀ مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای است. با انجام پژوهش حاضر تعداد نه عدد صندوق شناسایی شد که قدمت آنها در بازۀ زمانی قرن چهارم تا اوایل قرن دهم هجری قرار دارند. این صندوق‌‌ها از چهار فرم مختلف برخوردار بوده و شیوه‌‌های مختلف تزئینی در آنها به‌‌کار رفته که بعضاً قابل مقایسه با برخی آثار چوبی مناطق دیگر هستند. کتیبه‌‌های به‌‌کار رفته در این آثار نیز شامل برخی آیات قرآن، برخی اشعار فارسی مذهبی، معرفی صاحب قبر و ماده تاریخ است. این کتیبه‌‌ها به خط کوفی، محقق، نسخ و ثلث نگاشته شده و برخی از آنها توسط هنرمندان دو شهر سلطانیه و جوشقان، ساخته شده‌‌اند.</div> Wooden Zarihs are among the most important and prominent wooden products during the Islamic era of Iran, many of which are located in tombs related to Shiites. Currently, there are many samples of these works in different regions and related to different Islamic centuries. So far, many of these chests have been investigated and introduced in various research, such as some wooden Zarihs in Mazandaran province. But in today's Markazi province, despite having a large number of these funds, they have not been discussed in previous studies and research.; At the same time, unfortunately, many of these works have either been destroyed or lost over time. Therefore, it was necessary to investigate and study these funds in an independent and targeted research. According to these interpretations, the main goal of the current research is to investigate and study the wooden Zarihs of Markazi province. The main questions of the present research are also related to the appearance and decorative characteristics of the studied wooden Zarihs and the themes of the inscriptions used in them. Considering that a large number of these chests were identified in the field surveys, which are mainly related to the late Islamic centuries, in the present study, only wooden works before the Safavid period were examined and studied. To achieve this goal, a descriptive-analytical method was used to conduct the current research, and the method of collecting information in it is based on field and library studies. Based on this, at first, the works in all the tombs of Markazi province were identified and documented. Then, by referring to the old records of the registration file in some historical monuments and some ancient documents, a number of wooden Zarihs, which are not found today, were also identified and examined. By conducting the present research, nine wooden Zarihs were identified, which according to the comparative studies, date from the 10th century to the beginning of the 16th century AD. The most important wooden Zarihs identified are located in Haftad-o-do-tan Saroq Imamzadegan building. Various decorative methods are used in these boxes, which are comparable to the wooden works of other regions. Among other things, they have many similarities with examples in some regions such as Kashan city, Mazandaran province and Ardabil province. In addition, sometimes artists from other regions of the province, such as Soltanieh city and Josheghan city, participated in their construction. The inscriptions used in these works mainly include some verses of the Quran, some Persian religious poems, the introduction of the owner of the grave and the date of the creation of the work. It should be noted that the use of Persian poems was identified for the first time in these works from the 15th century onwards. However, unlike the examples of the Safavid period, the use of slogans of the Shiite religion was not popular in these works. In the end, it should be mentioned that in the inscriptions used in these works, only the Kufic, Thulth and Naskh scripts were used and no evidence of other Islamic scripts was identified. Unfortunately, the name of any calligraphy artist was not identified in the studied inscriptions. صندوق قبر, آثار چوبی, استان مرکزی, قرون 4 تا 10ه.ق Zarih, wooden work, Markazi province, Islamic era. 75 88 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-571-1&slc_lang=fa&sid=1 Hossein Sedighian حسین صدیقیان sedighian.h@lu.ac.ir 10031947532846002764 10031947532846002764 Yes Assistant Professor of Archeology, Lorestan University, Khoram-Abad, Iran استادیار گروه باستانشناسی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران Esmael Sharahi اسماعیل شراهی Sharahi.Esmael@gmail.com 10031947532846002765 10031947532846002765 No PhD student of archeology, Buali-Sina University, Hamedan, Iran. دانشجوی دکتری باستانشناسی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران Hamid Hasanali poor حمید حسنعلی پور Hasanalipoor@uoz.ac.ir 10031947532846002766 0009-0004-7820-6479 No Assistant Professor of Archeology, Zabul University, Zabul. Iran. استادیار گروه باستانشناسی، دانشگاه زابل، زابل، ایران