fa تحلیل ابعاد فنی و زیبایی‌شناختی قالی‌های دارالمساکین رشت (۱۳۰۵_ ۱۳۰۶ ه.ش) بررسی و نقد هنرهای اسلامی در دوره معاصر 4 پژوهشي Original Research <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">قالی‌بافی در گیلان، برخلاف مراکز شناخته‌شده قالی‌بافی ایران، کمتر موضوع پژوهش‌های نظام‌مند قرار گرفته و همین امر موجب شده است که نقش این منطقه در نظام تولیدی قالی‌بافی ایران در هاله‌ای از ابهام باقی بماند. وجود پنج تخته قالیچه باقیمانده از سال‌های </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">۱۳۰۵</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">و </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">۱۳۰۶</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">هجری شمسی که در دارالمساکین رشت و زیر نظر بلدیه(شهرداری) طبق پیشنهاد شهردار آن سال‌ها، تولید شده‌اند، یکی از معدود شواهد مستند از فعالیت قالیبافی در این خطه به شمار می‌روند. این پژوهش با هدف بررسی فنی و زیبایی‌شناختی این آثار و بازشناسی جایگاه آن‌ها در بستر قالیبافی ایران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span arial="" style="font-family:">&ndash;</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">تحلیلی با رویکرد تاریخی و مبتنی بر گردآوری داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، بررسی‌های میدانی و مشاهده مستقیم نمونه‌ها بوده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این قالیچه‌ها به دستان بافندگان گیلانی (رشتی) و بهره‌گیری از مواد اولیه بومی، همراه با رنگرزی گیاهی و معدنی، اما تحت تأثیر الگوهای طراحی و نظارت استادکاران مهاجر کاشانی تولید شده‌اند. تحلیل فنی حاکی از تراکم گره میان </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">۳۵</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">تا </span></span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">۵۰</span></span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">گره در</span></span></span><span style="font-size:18px;"><span dir="RTL" lang="FA"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">۶.۵</span></span></span></span>&nbsp;<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" mitra="" style="font-family:">سانتی‌متر، ساختار بافت به روش فارسی و هم‌افزایی میان مهارت بافندگان گیلانی و دانش تخصصی واردشده از مراکز کاشان، فراهان و ساروق است. در بُعد زیبایی‌شناختی نیز تمامی نمونه‌ها دارای طرح لچک‌ترنج‌اند و رنگ‌های سرمه‌ای و کرم بیشترین حضور را دارند؛ همچنین پخش هماهنگ رنگ‌های تیره و روشن مطابق سنت طراحی شهری صورت گرفته است. از میان این پنج نمونه، سه تخته دارای کتیبه و دو تخته بدون کتیبه‌اند. نتایج نشان می‌دهد که این قالیچه‌ها نه‌تنها از نظر فنی و زیباشناختی قابل توجه‌اند، بلکه به‌عنوان مستنداتی معتبر می‌توانند سهم گیلان را در تاریخ قالیبافی ایران و تأثیر شرایط اجتماعی، مهاجرت استادکاران و سیاست‌های شهری بر شکل‌گیری تولیدات این دوره روشن‌تر سازند.</span></span></span> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span sans-serif="" style="font-family:Aptos,"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span garamond="" style="font-family:">Carpet weaving in Gilan, unlike the well-known carpet-weaving centers of Iran, has been the subject of limited systematic research, leaving the region&rsquo;s role in Iran&rsquo;s carpet production largely ambiguous. The existence of five remaining qālīcheh (small carpets) from the years 1305&ndash;1306 AH SH, produced in Dār al-Masākin of Rasht under the supervision of the Baldieh (municipality) according to the mayor&rsquo;s proposal at the time, constitutes one of the few documented evidences of carpet-weaving activity in this area. This study aims to examine the technical and aesthetic aspects of these works and to reassess their position within the broader context of Iranian carpet weaving. The research employs a descriptive&ndash;analytical methodology with a historical approach, based on data collection from library sources, field surveys, and direct observation of the samples. Findings indicate that these qālīcheh were produced by Gilanese (Rashti) weavers using local raw materials, combined with vegetal and mineral dyeing techniques, yet under the influence of design patterns and supervision of migrant master weavers from Kashan. Technical analysis reveals a knot density ranging from 35 to 50 knots per 6.5 cm, a Persian weaving structure, and a synergy between the skills of Gilanese weavers and the specialized knowledge imported from Kashan, Farahan, and Saruq. Aesthetically, all samples feature lachak-toranj designs, with indigo and cream colors being the most prominent; the balanced distribution of dark and light colors reflects the urban design traditions of the period. Among the five samples, three include inscriptions (katibe), while two do not. The results demonstrate that these qālīcheh are not only significant from technical and aesthetic perspectives but also serve as reliable documentation to clarify Gilan&rsquo;s contribution to the history of Iranian carpet weaving and the impact of social conditions, master weaver migration, and municipal policies on the production of this period.</span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; قالی بلدیه رشت، دارالمساکین رشت، موزه رشت، قالی‌بافی گیلان، فن شناسی، زیباشناختی. Rasht Baladiyeh Carpet, Rasht Dar al-Masakin, Rasht Museum, Gilan Carpet Weaving, Technical Analysis, Aesthetic Study. 0 0 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-778-1&slc_lang=fa&sid=1 Danial Khoshsima دانیال خوش سیما danialkhoshsima1@gmail.com 10031947532846004664 10031947532846004664 Yes University of Art of Iran دانشگاه هنر ایران Bijan Arbabi بیژن اربابی bijanarbabi@yahoo.com 10031947532846004665 10031947532846004665 No University of Art of Iran دانشگاه هنر ایران