Journal of Islamic Crafts

fa موقعیت و نقش هنردستی سنتی در قلمرو «میراث فرهنگی» و «جهانی شدن فرهنگی» The Role and Position of Traditional Handicraft in “Cultural heritage” and “Cultural globalization” Domain مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research دراین پژوهش ارتباط سه حوزۀ «هنردستی سنّتی»، «میراث فرهنگی» و «جهانی شدن فرهنگی» از طریق واکاوی بنیان های مشترک جستجو شده و به عنوان یک پارادایم، رجوع به «میراث فرهنگی معنوی» برای جهانی شدن فرهنگی، مبتنی بر ارزش های جهان روا معرفی گردیده است. این در حالیست که اغلب اندیشمندان میراث فرهنگی معنوی را موردی در خطر از سوی تأثیرات منفی جهانی شدن بر فرهنگ دانسته اند. چرا که جهانی شدن و شرایط خاص این پدیده، احتمالِ آن را می دهد که اقوام درشناخت و احترام به فرهنگ ها و مظاهر فرهنگی یکدیگر دچارعدم بردباری شوند و فرهنگ اقوام مختلف با خطرکم اهیمت شدن و یا نابودی کامل مواجه شود. «میراث فرهنگی» به سبب حضور جنبه های معنوی و مادی، فکری و احساسیِ گروههای اجتماعی و همچنین هنر، بطور طبیعی «ملّی-محلی» و«جهانی»اند و اساساً به عنوان یک عامل هویّت ساز و بیانگر چیستی و کیستی یک جامعه، سندی از سرنوشت انسان، فرهنگ ها و تمدن ها بشمار می آیند. لذا این پرسش مطرح است که :نقش«میراث فرهنگی» در فرایند«جهانی شدن» چیست؟ و چگونه می توانند در جریان جهانی شدن هم هویّت اصیل یک جامعه را حفظ کنند و هم آن را جهانی سازند؟ پژوهش حاضربه دنبال این پرسشِ کلی و با پذیرش فرض زیر، مصداق بارز «میراث فرهنگی معنوی» یعنی« هنر دستی سنّتی» را مد نظر قرار داده تا چگونگی نقش آن درتنوع فرهنگی و گفتگوی بین فرهنگ ها و مبادلات اصول و ارزشهای جهان روا را مورد بررسی قرار دهد. «میراث فرهنگی، زبانِ مشترک بین فرهنگهاست و عناصرجاودانه ای از پیشینیان را به زمان حال و آینده، درجریان فرادادی(سنّت ها) عرضه می دارد و می تواند در قلمرو جهانی شدن که فضای آگاهی مدار، انسانی بودن و عقلانی بودن است، لایه آگاهی مردم، یا لایه خودآگاهی مردمِ جهان را تقویت نماید و آنان را به سوی جامعه ای با معیارها و ارزشهای مشترک انسانی سوق دهد.» برای این منظور رویکردهای«فرهنگ محور»، پارادایم«طرحِ موزائیکی یا پازلِ فرهنگی»، و همینطور«نظریه نسبیّت گرایی فرهنگی» در کنار پارادایم «تلفیق و ترکیب فرهنگ ها» و موضوع «دیالوگ» بنیانهای تئوری این پژوهش اند و حاصل آن حاکی از آن است که: « هنردستی سنّتی»که از عرفان، تصوّف و فتوّت، سنّت و دین بهره گرفته است، صناعت آمیخته با حکمت است، که از ناحیه «دانش سنّتی» که خود وجهی از میراث معنوی است، برآمده اند. لذا نمود رفتاری معنادار نزد انسانِ فرهنگی (انسان ساحت معنا) است، که مبتنی بر ارزش های نمادین و هنجارهای اجتماعی می باشد و خود هنجارآفرین و نمادگر است. نظام ارزشی و معناییِ ناظر و حاکم بر روندِ خلق وکاربرد این آثار، خود نوعی«عادت» است، زیرا از طریق فشارِ این نظام روش ها و اصولش همواره تکرار می شوند، ضمن آنکه بواسطه منبع اصلی الهام آن، یعنی طبیعت و خلقت هستی، خلقِ مدام نیز درپی داشته و تنوع آفرینی می کند. وجود دو رکن لازمۀ مبادله، یعنی«تنوع فرهنگی و خلاقیت» و «منابع معنا و معنویت» و ارائه صورت های متنوعی از بنیان های فکری مشترکِ انسان، این آثار را به «مهاجران معنوی»ای که اصول و ارزشهای«جهان روا» فراهم می آورند مبدل ساخته است. بگونه ای که نه به شیوۀ نفوذ که بیشتر از طریق جذب وجاذبه، همگان بدون مقاومت و مخالفت، به میل و اختیار آنرا پذیرا می گردند. بخصوص نوع ایرانیِ آن که از بنیان های نظری و اصولِ دینی اسلامی و سنّت (به معنای سنّت گرایانه اش) نشأت می گیرد، که به لحاظ وحدانی بودن و شهود معنویِ حاضر در این هنرها، آرمان گرایی، حقیقت طلبی و تعالی جویی در این حوزۀ فرهنگی شدیدترمی باشد. این تحقیق در طریقی نظری، گردآوری مطالب را از روش کتابخانه ای و اسنادی انجام داده و شیوۀ تنظیم اطلاعات به صورت توصیفی، تشریحی -تحلیلی است، که اغلب روش استدلال استقرایی و بعضاً قیاسی در خلال آن بکار گرفته شده است. This research studies the relation of three ‘traditional handicraft’, ‘cultural heritage’, and ‘cultural globalization’ domains through mining common foundations and introduces it as universal values-based paradigm. While most scholars consider intangible cultural heritage endangered by negative effects of globalization on culture, as globalization and specific conditions of this phenomenon may lead tribes to impatience in respecting cultures and cultural representations and different cultures face with the risk of less significance and or total ruining.  ‘Cultural heritage’ due to the presence of tangible, intangible, intellectual, and emotional aspects of social groups, as well as art are naturally ‘national-local’ and ‘global’. Indeed, they are the identity factor representing the ‘what’ and ‘who’ of a community, a document of human destiny, cultures, and civilizations. Therefore, the question raised here is that what role ‘cultural heritage’ plays in the process of ‘globalization’? and, how it preserves and globalizes the community’s original identity in globalization? The present research seeking for this general question and confirming the following hypothesis, consider the obvious manifestation of ‘intangible cultural heritage’ meaning ‘traditional handicraft’ in order to investigate its role in cultural diversity, the dialogue among cultures and interactions of universal basics and values. “Cultural heritage is the common language among cultures presenting previous immortal elements to the present and future. It also enhances people’s awareness level or the world’s self-awareness level in globalization domain that is a knowledge, humanity, and rational-based context, leading them toward a community with human values and criteria.” Thus, culture-oriented approaches, ‘mosaic design or cultural puzzle” paradigm, as well as ‘cultural relativism theory’ along with ‘cultures’ integration paradigm include theoretical foundations of this research. The result indicate that ‘traditional handicraft’ benefiting from mysticism, Sufism, generosity, tradition, and religion is the craft integrated with wisdom originating from ‘traditional knowledge’, which itself is an aspect of cultural heritage. Thus, it is meaningful behavior representation before cultural human, based on symbolic values and social norms, which itself is symbolic and norm-creator. The semantic and value system ruling these handicrafts’ creation and application processes is a typical ‘habit’, since its approaches and principles frequently repeated through the pressure of the aforementioned system; in addition, it frequently creates and makes diversity by the help of its main inspiration source namely nature and existence creating. Interaction’s two necessary principles i.e. ‘cultural diversity and creativity’ and ‘meaning and sprit sources’ in addition to presenting a variety of human common intellectual foundations made these crafts as ‘intangible, spiritual immigrants’ providing ‘universal’ basics and values. So, all desirably welcome it with the least resistance through attraction and appealing rather than dominance. Iranian type, particularly, originates from theoretical basics and Islamic religious principles and tradition in which idealism, truth seeking, and excellence are stronger in this cultural domain due to the unity and spiritual intuition of these arts. This research theoretically collected data through documentary and library method. The descriptive data formulated by expletory- analytical method in which, often, inductive reasoning and sometimes, deductive reasoning applied. هنردستی سنّتی, میراث فرهنگی مادی و معنوی, جهانی شدن فرهنگی, تنوع فرهنگی, معنویت. Traditional artifact, tangible and intangible cultural heritage, cultural globalization, cultural diversity, spirituality 47 54 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-58-8&slc_lang=fa&sid=1