fa بررسی ویژگی‌های فنی- هنری و مضامین درهای چوبی دوره صفوی (مطالعه موردی در هفت‌رنگ و در گره‌بندی مشبک موزه آستان قدس رضوی) مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research <p dir="RTL" style="margin: 0px 40px 0px 29px; text-align: justify; line-height: 140%; text-indent: 0.05pt; unicode-bidi: embed; direction: rtl;"><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">تزیینات به کار رفته در درهای دوره صفویه جزو عناصر شاخص هنری ازنظر تنوع و زیبایی نقوش هستند، نقوش درهای دوره صفوی باهدف ایجاد تأثیرات عمیق زیبایی شناسانه در طرح‌ها از یک‌سو و بیان ویژه آن‌ها از سوی دیگر آگاهانه صورت پذیرفته است. اشکال مختلف در نقوش برای ایجاد ترکیب‌بندی زیبا بر اساس مضامین و اندیشه خلاقانه هنرمند بوده است. پژوهش حاضر در پی پاسخ دادن به این پرسش است: در درهای صفوی از چه نقش‌مایه‌های هنری و ترکیب‌بندی برای شکل‌گیری تزیینات استفاده شده است؟</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;"> این مقاله </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">درهای صفوی را از جنبه‌های شیوه اجرا، عناصر تزیینی و مضامین موجود مورد مطالعه قرار می‌دهد، </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">سپس به روش توصیفی _تحلیلی به مطالعه موردی در </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">چوبی هفت‌رنگ و در گره بندی مشبک</span></span> <span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">می‌پردازد. با مطالعه</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;"> درهای دوره صفوی می‌توان اذعان داشت&nbsp; که تغییر مذهب درروند شکل‌گیری نگاه هنرمندان به خلق آثار هنری در جنبه‌های مختلفی مانند شیوه اجرا، عناصر تزیینی و مضامین در مقایسه با دوره تیموری مؤثر بوده است. در دوره صفویه شاخصه‌ی اصلی که برای اولین بار در آثار چوبی این دوره رایج می‌گردد استفاده از منبت کتیبه در بائوی درهاست. به‌کارگیری اسلیمی‌های ابداعی و عناصر آن مانند سربند طوقی و اشکال ترنجی همچنین نقش‌مایه‌های ختایی (گل‌ها و غنچه‌های اناری) و مهم‌تر از آن استفاده از ترکیب‌بندی‌های ترنجی از شاخصه‌های عصر صفوی است. </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">همچنین </span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">حر</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;">کت زنجیروار اسلیمی‌ها یادآور آفرینش انسان در جهان سرگردان و بازگشت دوباره او به مبدأ هستی است. کاربرد فراوان نقوش هندسی ستاره و شمسه را نیز می‌توان از یک‌سو با مفاهیمی همچون نور به‌عنوان تجلی وجود حق و از سوی دیگر آسمان به‌مثابه موطن انوار و تجلیات الهی نسبت داد.</span></span><span style="font-family:b mitra;"><span style="font-size:13.0pt;"> این نقوش بارنگ‌های ملایم و تضادهای دل‌نشین در هم می‌آمیزند و چشم را از کثرت می‌گذرانند تا به وحدت نائل آیند.</span></span><br> &nbsp;</p> <p></p> <p align="right" dir="RTL" style="margin: 0px 0px 11px; text-align: left; line-height: 150%; unicode-bidi: embed; direction: rtl;">The decorations used in the Safavid period are among the elements of artistic significance in terms of using motifs. The motifs applied on the doors of Safavid period have been designed with the aim of creating profound aesthetic influences on the projects, on one hand, and their particular expression on the other hand. Different forms of motifs have been created to make spectacular composition, based on the basic concepts and the artist&rsquo;s perspective. The present research was an attempt to answer the following question that: what kinds of artistic and compositional elements have been used to form the decorations? First the doors of the two Timurid and Safavid periods were studied for the aspects of the manner of execution, the decorative elements and the existing themes. Then the Haftrang and Retiform Gereh Chini doors in Astan-e-Qods Razavi Musuem were investigated as the case studies. The findings of this study revealed that the doors bear a deliberate and rich carvings, representing Shiism concepts which strongly emphasize on Shiism as the official religion in the Safavid period. &nbsp;The findings of this study show that in the Timurid period&nbsp; the size of doors are taller&nbsp; grandeur and magnification, characteristic of the style and clover flowers, dahlias and the sun and the arabesque has buttons for the most commonly used. In the Safavid style,&nbsp;the main characteristic that occurs for the first time in inscription is carved writings in Sols and Nastaliq in door Baos. &nbsp;The invented arabesque styles with some elements such as intake collar, Kashkouli and Khatai (twenty full flower, pomegranate flower, and bud pomegranate and star flower) and&nbsp; the geometrical patterns of the Safavid doors include &nbsp;the acute twelve point star, six and drum girih and the acute ten point star. Composition index crossed the Safavid period. The width of the door is more than the length, so Safavid period is the era of wide doors and doors of the Teimurid periods are larger and the motifs are bigger. Therefore magnificence and glory can be mentioned as the indicator of this period. The raised carving around the components (called Hamil) is so thin which is similar to the paintings of this period, in terms of appearance. Shamse with double flowers and bunches appear in the center with geometric and medallion composition. We encounter a symbolic painting in this period that does not even have the usual form of abstraction in the same motifs and acquires the formal beauty of the particular kind of role and the relationship between the components and the colors<span dir="RTL">.</span> A symbol that is a cipher of some of the deepest Islamic teachings, each part of which refers to the presence of God and the cult of non-His<span dir="RTL">.</span> Also the frequently used geometrical motifs of star and Shamse can be assigned in one hand to the concepts such as the light as a symbol and appearance of God and on the other hand the sky as the home of lights and divine revelation, which are considered among significant concepts of Islamic Mysticism The colors are the self-direction of the mystic journey beyond time. These motifs are combined with mild colors and pleasant contrasts and pass takes the eyes from the diversity to the unity.</p> مضامین نقوش صفوی, درهای چوبی دوره صفوی آستان قدس, در هفت‌رنگ, در گره بندی مشبک. Concepts of Safavid motifs, wooden doors of the Safavid Period of Astan Qods Razavi, Haftrang door, Safavid doors. 11 24 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-112-1&slc_lang=fa&sid=1 Ahad Nejad Ebrahimi احد نژاد ابراهیمی ahadebrahimi@tabriziau.ac.ir 1003194753284600278 1003194753284600278 Yes دانشگاه هنر اسلامی تبریز Abolfazle Abdollahi Fard ابوالفضل عبداللهی فرد A.abdollahifard@tabriziau.ac.ir 1003194753284600279 1003194753284600279 No دانشگاه هنر اسلامی تبریز Fereshteh Saeedi فرشته ساعدی saedi2102@yahoo.com 1003194753284600280 1003194753284600280 No دانشگاه هنر اسلامی تبریز