Journal of Islamic Crafts

fa مطالعه نقش‌مایه‌های گیاهیِ اساطیری و مقدس در تزئینات گچبری‌ مسجد سیمره Investigating the Role of Mythological and Sacred Herbal Patterns in the Stucco Decorations of Seymareh Mosque مبانی نظری هنر اسلامی 2 پژوهشي Original Research <div style="text-align: justify;">مطالعه نویافته های باستانشناسی اهمیت فراوانی در روشن شدن زوایای مبهم یک فرهنگ یا تأثیر و تأثرات آن دارد. از جمله یافته های با اهمیت کاوش های باستانشناسی شهر سیمره، کشف مسجد این شهر و تزئینات گچبری آن با مضامین متنوع گیاهیست. باتوجه به پیشینه ساسانی شهر سیمره و تأثیر مستقیم هنر گچبری دوره ساسانی بر تزئینات گچبری مسجد سیمره، اهداف اصلی پژوهش حاضر شناسایی و گونه شناسی نقوش گیاهی گچبریهای مسجد شهر سیمره و پی بردن به معانی اساطیری و مقدس آنهاست. بر این اساس سؤالات اصلی پژوهش عبارتند از 1ـ نقوش گیاهی با پیشینۀ اساطیری به کار رفته در تزئینات گچبری مسجد سیمره کدام اند؟ 2ـ بهکاربردن این نقوش در تزیینات گچبری مسجد و فضای دینی و اسلامی آن چگونه تبیین میشود؟ نتایج پژوهش نشان میدهد که نقوش گیاهی مقدس گچبریهای مسجد سیمره عبارتند از انار، تاک، کنگر، نخل، نیلوفر، درخت کاج و میوه بلوط. در میان فرهنگ ملل مختلفِ پیش از اسلام، انار، تاک، نخل و کاج، نماد باروری، فناناپذیری و برکت و به همین صورت نیلوفر، میوه بلوط و کنگر نمادهای حیات، امنیت و باروری، پیروزی و توفق بر مشکلات است. علاوه بر این با توجه به استقرار دولت ساسانی در منطقه سیمره نقوش گچبریهای بکاررفته در مسجد سیمره، برگرفته از نقوش گچبریهای ساسانی البته، با پرهیز از نگاه اساطیری و نمادین پیش از اسلاماند. بنابراین نقوش گیاهی تزئینات گچبریهای مسجد سیمره به لحاظ شکل و فرم برگرفته از هنر گچبری دوره ساسانی؛ اما به لحاظ مفهومی و محتوایی براساس آموزههای اسلامی خالی از مضامین اساطیری دوره ساسانیاند. بهمنظور دستیابی به نتایج فوق از روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از بررسیهای میدانی و مطالعه منابع مکتوب انجام شده است. </div> Abstract Among the important findings of excavations and archaeological research in Seymareh, the discovery of its mosque and its stucco decorations is highlighted. Regarding the Sasanian background of Seymareh and the direct effect of Sassanid stucco art on its mosque, the main objectives of this study are, first, the typology of herbal designs and then, identification of the mythological and sacred herbal patterns of this mosque. Accordingly, the main questions of the research are: 1) what are the mythological plant designs used in the mosque? 2: How explainable is the use of these motifs in decorations of the mosque, besides its religious and Islamic atmosphere? According to the studies, the sacred herbal patterns of this mosque include: pomegranate, vine, acanthus, palm, lotus, pine and oak fruit. Findings show that among the cultures of different nations in pre-Islamic period, pomegranate, vine, palm, and pine were symbols of fertility, immortality and blessing. Also, lotus, oak and acanthus were symbols of life, security, fertility, victory and success. Moreover, due to the establishment of Sassanid government in region, the moldings used in this mosque are derived from the Sassanid stucco art, lack of pre-Islamic mythological and symbolic views. Therefore, the plant designs of the mosque stucco decoration are derived from Sassanid era in terms of shape and form; also, regarding conceptual and content themes, these patterns are based on Islamic teachings, empty of mythological themes of Sassanid period. This study has been done by the descriptive and analyzing methodology, based on field and library studies. مسجد سیمره, تزئینات گچبری, نقوش گیاهی, نقش‌مایه‌های اساطیری. Seymareh mosque, stucco decorations, herbal patterns, mythological motifs. 121 134 http://jih-tabriziau.ir/browse.php?a_code=A-10-222-1&slc_lang=fa&sid=1 Akbar Sharifinia اکبر شریفی نیا sharifinia39@gmail.com 10031947532846001262 10031947532846001262 Yes University of bu ali sina دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا همدان، ایران Yadollah Heidari Baba Kamal یدالله حیدری باباکمال Yadolah.Heydari@gmail.com 10031947532846001263 10031947532846001263 No Tabriz Islamic Art University دانش آموخته دکتری باستان شناسی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا همدان، ایران Tayyebeh Shakarami طیبه شاکرمی m.shakarami65@gmail.com 10031947532846001264 10031947532846001264 No university of payame noor دانش آموخته کارشناسی ارشد پژوهش هنر، دانشگاه پیام نور تهران، ایران