1- دانشگاه هنر ایران ، danialkhoshsima1@gmail.com
2- دانشگاه هنر ایران
2- دانشگاه هنر ایران
چکیده: (168 مشاهده)
قالیبافی در گیلان، برخلاف مراکز شناختهشده قالیبافی ایران، کمتر موضوع پژوهشهای نظاممند قرار گرفته و همین امر موجب شده است که نقش این منطقه در نظام تولیدی قالیبافی ایران در هالهای از ابهام باقی بماند. وجود پنج تخته قالیچه باقیمانده از سالهای ۱۳۰۵ و ۱۳۰۶ هجری شمسی که در دارالمساکین رشت و زیر نظر بلدیه(شهرداری) طبق پیشنهاد شهردار آن سالها، تولید شدهاند، یکی از معدود شواهد مستند از فعالیت قالیبافی در این خطه به شمار میروند. این پژوهش با هدف بررسی فنی و زیباییشناختی این آثار و بازشناسی جایگاه آنها در بستر قالیبافی ایران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی–تحلیلی با رویکرد تاریخی و مبتنی بر گردآوری دادهها از طریق منابع کتابخانهای، بررسیهای میدانی و مشاهده مستقیم نمونهها بوده است. یافتهها نشان میدهد که این قالیچهها به دستان بافندگان گیلانی (رشتی) و بهرهگیری از مواد اولیه بومی، همراه با رنگرزی گیاهی و معدنی، اما تحت تأثیر الگوهای طراحی و نظارت استادکاران مهاجر کاشانی تولید شدهاند. تحلیل فنی حاکی از تراکم گره میان ۳۵ تا ۵۰ گره در۶.۵ سانتیمتر، ساختار بافت به روش فارسی و همافزایی میان مهارت بافندگان گیلانی و دانش تخصصی واردشده از مراکز کاشان، فراهان و ساروق است. در بُعد زیباییشناختی نیز تمامی نمونهها دارای طرح لچکترنجاند و رنگهای سرمهای و کرم بیشترین حضور را دارند؛ همچنین پخش هماهنگ رنگهای تیره و روشن مطابق سنت طراحی شهری صورت گرفته است. از میان این پنج نمونه، سه تخته دارای کتیبه و دو تخته بدون کتیبهاند. نتایج نشان میدهد که این قالیچهها نهتنها از نظر فنی و زیباشناختی قابل توجهاند، بلکه بهعنوان مستنداتی معتبر میتوانند سهم گیلان را در تاریخ قالیبافی ایران و تأثیر شرایط اجتماعی، مهاجرت استادکاران و سیاستهای شهری بر شکلگیری تولیدات این دوره روشنتر سازند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
بررسی و نقد هنرهای اسلامی در دوره معاصر
دریافت: 1404/9/16 | پذیرش: 1405/1/26
دریافت: 1404/9/16 | پذیرش: 1405/1/26
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
