1- دانشگاه الزهرا ، Reihanehrashidi11@gmail.com
2- آتاتورک ترکیه
2- آتاتورک ترکیه
چکیده: (25 مشاهده)
جواهرات در فرهنگ ایرانی همواره جایگاهی فراتر از یک زیور داشته و بهمثابه رسانهای فرهنگی و هویتی نقشآفرینی کردهاست. در زمان معاصر نیز آثار برندهای جواهرسازی هنری علاوه بر جنبه زیباییشناختی، با ارجاع به الگوهایی چون باغ و معماری ایرانی، نگارگری، خوشنویسی و عناصر نمادین، واجد لایههای هویتی و فرهنگیاند که میتوانند در سطح اجتماعی و حتی ملی اثرگذار باشند. با این حال، چگونگی سازمانیابی این عناصر در قالب یک نظام نشانهای منسجم و نسبت آنها با ابعاد هویت فرهنگی، از جمله تاریخ، اساطیر، دین، سرزمین و دیگر جنبههای مرتبط بهصورت تحلیلی تبیین نشده است. هدف پژوهش حاضر شناسایی و دستهبندی نقوش و مفاهیم نهفته در سه اثر از برند «زیورآرایههای باغ ایرانی» است تا چگونگی بازنمایی ابعاد هویت فرهنگی در این آثار تحلیل شود و زمینهساز فهم بهتر نقش نشانهها در طراحی آثار باشد. همسو با اهداف، پرسشهای پژوهش اینگونه مطرح میشوند: عناصر تصویری در زیورآرایههای باغ ایرانی بر پایۀ چه نظام نشانهای و مفهومی شکل گرفتهاند؟ ابعاد و مؤلفههای هویت فرهنگی چگونه در زیورآرایههای باغ ایرانی بازنمایی شدهاند؟
دادههای پژوهش بر اساس مطالعات کتابخانهای گردآوردی شده و بررسی آثار با روش توصیفی-تحلیلی به شیوۀ جزئینگر و کیفی با رویکرد نشانهشناسی پیرس انجام گرفتهاست. نتایج پژوهش نشان میدهد نقوش شمایلی-نمادین بیشترین ساختار نشانهای بهکار رفته در آثار را به خود اختصاص دادهاست. تمامی عناصر تصویری در مواجهه نخست بهعنوان نشانه شمایلی، اما مجموعۀ نقوش هر اثر در پیوند با یکدیگر نشانۀ نمایهای از فضای باغ ایرانی(همراستا با عنوان برند) و در سطح زیرین، آثار با مفاهیمی چون بهشت اساطیری، فضای عاشقانه و عرفانی و رسیدن به اصل و زندگی جاودان مرتبط هستند. ابعاد هویتی بازنمایی شده در آثار شامل 1. تاریخی-اساطیری، 2. ادبی- هنری، 3. دینی-عرفانی، 4. سرزمینی- بومی 5. نمادین- ارزشی شناسایی شدند که با عناصر و مفاهیمی چون، سرو، گل لاله، بلبل، سنگ فیروزه، نقوش اسلیمی، فرشته، فضای باغ ایرانی، هفت وادی عشق، بهشت اساطیری و عرفانی و غیره بخشی از هویت فرهنگی ایران را مورد تأکید قرار میدهند.
دادههای پژوهش بر اساس مطالعات کتابخانهای گردآوردی شده و بررسی آثار با روش توصیفی-تحلیلی به شیوۀ جزئینگر و کیفی با رویکرد نشانهشناسی پیرس انجام گرفتهاست. نتایج پژوهش نشان میدهد نقوش شمایلی-نمادین بیشترین ساختار نشانهای بهکار رفته در آثار را به خود اختصاص دادهاست. تمامی عناصر تصویری در مواجهه نخست بهعنوان نشانه شمایلی، اما مجموعۀ نقوش هر اثر در پیوند با یکدیگر نشانۀ نمایهای از فضای باغ ایرانی(همراستا با عنوان برند) و در سطح زیرین، آثار با مفاهیمی چون بهشت اساطیری، فضای عاشقانه و عرفانی و رسیدن به اصل و زندگی جاودان مرتبط هستند. ابعاد هویتی بازنمایی شده در آثار شامل 1. تاریخی-اساطیری، 2. ادبی- هنری، 3. دینی-عرفانی، 4. سرزمینی- بومی 5. نمادین- ارزشی شناسایی شدند که با عناصر و مفاهیمی چون، سرو، گل لاله، بلبل، سنگ فیروزه، نقوش اسلیمی، فرشته، فضای باغ ایرانی، هفت وادی عشق، بهشت اساطیری و عرفانی و غیره بخشی از هویت فرهنگی ایران را مورد تأکید قرار میدهند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
بررسی و نقد هنرهای اسلامی در دوره معاصر
دریافت: 1404/11/10 | پذیرش: 1405/2/29
دریافت: 1404/11/10 | پذیرش: 1405/2/29
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |