دوره 6، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1401 )                   جلد 6 شماره 1 صفحات 56-41 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Savari M, Sheikhi A. (2022). Visual analysis of Flowers and Bird Painting of Zand and Qajar periods. JIC. 6(1), 41-56. doi:10.52547/jic.6.1.41
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-153-fa.html
سواری محمد، شیخی علیرضا.(1401). مطالعه فنی بصری و عوامل موثر بر نقاشی گل و مرغ دوره زند و قاجار هنرهای صناعی اسلامی 6 (1) :56-41 10.52547/jic.6.1.41

URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-153-fa.html

مطالعه فنی بصری و عوامل موثر بر نقاشی گل و مرغ دوره زند و قاجار
محمد سواری1 ، علیرضا شیخی*2
1- دانشکدۀ هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، شهر تهران، ایران
2- دانشکدۀ هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر، شهر تهران، ایران ، ar.sheikhi59@yahoo.com
چکیده:   (6155 مشاهده)
حدفاصل به قدرت رسیدن نادرشاه افشار تا دوره ناصرالدین شاه قاجار را باید نقطه عطفی در نقاشی گل و مرغ ایران دانست. در این دوره نقاشی گل و مرغ در مرقعات، آثار لاکی (شامل قاب آیینه، جلد کتاب و قلمدان) و نقاشی دیواری مورد توجه قرار گرفت. در مرقعات از تک‌بوته، در آثار لاکی از ترکیب گلشن و در تزیینات معماری از گل و گلدان، افشان و بندهای مدور استفاده شد. در این برهه پر فراز و نشیب هنرمندان ناچار به کوچ و جابه‌جایی بوده و سنت­های نقاشی ایالتی را جابه جا می­کردند. چنانچه هنرمندانی که در نقاشی­های ارگ کریمخانی دوره زند مشغول بودند، به خدمت قاجار در آمده و در مرمت کاخ­های صفوی گماشته شدند. شهرهایی چون اصفهان(افشار)، شیراز(زند) و تهران(قاجار) هنرمندان گل و مرغ‌سازی داشت که نیاز دربار تا بازار را برطرف می­کردند. هدف پژوهش، مطالعه فنی بصری آثار گل و مرغ دوره زند و قاجار است. نوشتار در پی پاسخ بدین پرسش‌هاست: ویژگی­های فنی و بصری گل و مرغ دوره زند-قاجار در آثار لاکی، مرقعات و تزیینات معماری چیست؟و عوامل تاثیرگذار بر آن کدام است؟ روش تحقیق، توصیفی و تحلیلی بوده و شیوه گردآوری مطالب، کتابخانه­ای است. یافته‌ها نشان می­دهد عواملی چون میل به باستان­گرایی، نسبت شاهان قاجاری با صفویان در نقاشی گل و مرغ در تزیینات معماری و  حضور هنرمندان و سیاحان غربی و به خصوص دوربین عکاسی بر جهت‌گیری گل و مرغ در مرقعات تاثیرگذار بود. به دلیل جذب هنرمندان برتر به پایتخت­، این دوره فاقد سبک یا شیوه ایالتی خاصی است.
واژه‌های کلیدی: زندیه، قاجاریه، گل و مرغ، گلشن، لاکی.
متن کامل [PDF 2519 kb]   (3673 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مبانی نظری هنر اسلامی
دریافت: 1400/11/14 | پذیرش: 1401/8/7 | انتشار: 1401/9/2
فهرست منابع
1. Azhand, Y. (2014).The life and achievements of Najaf Ali Isfahani, Honar-Ha-Ziba, Vol. 18, Issue 4, P. 33-42[in Persian].
2. Azhand, Y. (2015). Mohammad Sadiq, Tehran: Peykareh [in Persian].
3. Azhand, Y. (2017). Mohammad Baqir, Tehran: Peykareh [in Persian].
4. Azhand, Y. (2017). Mohammad Hadi, Tehran: Peykareh [in Persian].
5. Azhand, Y. (2018). Life and Achievements of Ali Ashraf, The Painter, Honar-Ha-Ziba, Vol. 23, Issue 1, P. 29-38[in Persian].
6. Etemad-al-saltaneh (1984). Al-Maser-va-al-Asar, Tehran: Asatir [in Persian].
7. Benjamin, ‬ S. G. W. (1984). Persia and the Persians, Tehran: Javidan.
8. Brugsch (1861-1862). Die Reise de K. K. Gesandtschaft nach Pesian, Berlin.
9. Diba, L. (1989). Persian Painting, in the eighteen century, Muqarnas, PP. 147-160. [DOI:10.2307/1602287]
10. De Rochechouart. J. (1867). Souvenis d'un Voyage en Perse, Paris.
11. Holmes, W. R. (1845). Sketches on the Shoes of the Caspian: Descriptive and Pictoral. London,
12. Ouseley, W. (1819-23). Travels in Various Countries of the East: more Particulary Persia, London,
13. Pakbaz, R. (2013). Naqashi Iran-az-Dirbaz ta Emrooz, Tehran: Zarin&Simin [in Persian].
14. Thornton, L. (1996).‎Images de perse, Tehran: Pazhoheshaye Farhangi.
15. Tavakoli Targhi, Mohamad (1990). Refashionig Iran: Language and Culture during the Constitutional Revolotion, Iranian Studies, Vol.23, Issue 1-4, PP 77-101. [DOI:10.1080/00210869008701750]
16. Texier, Ch. (1842). Desciption de l'Armenie, La Perse, et la Mesopotamie, Paris.
17. Khalili, N; B.W. R (2007). Et al, Lacquer of the Islamic Lands, Volumes XXII, Tehran, Karang.
18. Allemagne, H. R. d. (1999). Du khorassan au pays des backhtiaris trois mois de voyage en perse, Tehran: Nashr-e-No.
19. ‎Ettinghausen, R. (2000). Highlights of Persian art, Tehran: Agah.
20. Rich, C. J. (1836). Narrative of a Residence in Kurdistan. London.
21. Rustam-Al-Hokama (1973).Rustam-Al-Tawarikh, Tehran: Amirkabir [in Persian].
22. Saltykov, A. D. (1986).voyage en perse traduit enpersan, Tehran: Elmi Farhangi [in Persian].
23. Shahdadi, J. (2005). School of GOL-O-MORGH, Tehran, ketab Khorshid [in Persian].
24. ‎SafaZ. (1991). A History of Iranian Literature, Vol.5, Tehran: Ferdowsi [in Persian].
25. Qazbanpour, Q. & Aqdashloo, A. (1997). Aqa Lutfali Suratgar‬, Tehran: Miras [in Persian].
26. Forsat-od-Dowlah Shiraz (1998). Asar- e- Ajam. Tehran. Amirkabir [in Persian].
27. Floor, W. M. (1992). Ekhtelaf Tejari Iran-va- Holand dar asre afsharian-va-zandian, Tehran: Toos
28. Floor, W. M. (1992). Holandian dar jazire khark dar Asr KarimKhan Zand, Tehran: Toos.
29. ‎Floor, W. M.‬; Chelkowski, P. J‬. & Ekhtiar, M. (2002). Art and artists in Qajar Persia‬, Tehran: Il Shahsavan.
30. Floor, W. M. (2016).Wall paintings and other figurative mural art in Qajar Iran, Tehran: Peykareh.
31. Karimzadeh Tabrizi, M. A. (1984). The lives & art of old painters of Iran and A selection of masters From the Ottoman & Indian Regions, Vol.2, Tehran: Mostofi [in Persian].
32. Karimzadeh Tabrizi, M. A. (2000). Qalamadan and Lacquer-Work, Tehran: Mostofi [in Persian].
33. Keyhan, M. (1932). Joqrafiaye Mofasal Iran, Vol.3, Tehran: Majles [in Persian].
34. Mostofi Qafari, A. (1990). Golshan-e-Morad, Tehran: Zarin [in Persian].
35. Malek Esmaeili, S.; Hosseini Rad, A. M. (2009). Album Makeing and Its Concludin Cluding during Qajar Epoch, Honar-Ha-Ziba, Vol. 1, Issue 39, P. 39-54 [in Persian].
36. Mirza Sadiq Nami (1984). Tarikh-e-Giti Gosha, Tehran: eqbal [in Persian].
37. Nafisi, N. (1973). Mirza Muhammad Hadi, Tarah Golha-va-Parandeha, Honar-va-Mardom, Issue 130, P.23-24 [in Persian].
38. Hadi, M. (1989). Rahbaran-va-Rahrovan Maktab Gol, Faslnameh Honar, Issue 17, P.66-75 [in Persian].
39. ‎Holtzer, E. (1956).Persien vor 113 [hundertdreizehn] Jahren.‬ Tehran‬: ‎Publikation des Kultur -und Kunstministeriums, Zentrum fur die persische Ethnologie [in Persian].
40. Wills, C. J. (1886). Persia As It Is, London: Sampson Low, Marston, Searler & Rivington.
41. Access Data 2022/4/25 URL1: https://www.clevelandart.org/art/2011.64 [DOI:10.1080/00043125.2011.11519125]
42. Access Data 2022/4/25 URL2: https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1977-0718-0-1
43. Access Data 2022/4/25 URL3: https://asia.si.edu/object/S2014.17.19
44. Access Data 2022/4/25 URL4: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/448461
45. Access Data 2022/4/25 URL5: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/457723
46. Access Data 2022/4/25 URL6: https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-judith-with-the-severed-head-of-holofernes-mss1005/
47. Access Data 2022/4/25 URL7: https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-album-page-with-an-indian-fakir-mss-1004/
48. Access Data 2022/4/25 URL8: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/448463
49. Access Data 2022/4/25 URL9: https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/149033
50. Access Data 2022/4/25 URL10: https://harvardartmuseums.org/collections/object/352094?position=10
51. Access Data 2022/4/25 URL11: https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010321598
52. Access Data 2022/4/25 URL12: https://harvardartmuseums.org/collections/object/216049?position=951
53. Access Data 2022/4/25 URL13: https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010321600
54. Access Data 2022/4/25 URL14: https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2015/sven-gahlin-collection-l15224/lot.152.html
55. Access Data 2022/4/25 URL15: https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010321625
56. Access Data 2022/4/25 URL16: https://asia.si.edu/object/S2014.17.91/
57. Access Data 2022/4/25 URL17: https://www.bonhams.com/auctions/26017/lot/112/
58. Access Data 2022/4/25 URL18: https://asia.si.edu/object/S2014.17.13/
59. Access Data 2022/4/25 URL19: https://srv1.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/08.+applied+arts/228497
60. Access Data 2022/4/25 URL20: https://srv1.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/08.+applied+arts/228640
61. Access Data 2022/4/25 UL21: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/448442
62. Access Data 2022/4/25 URL22: https://asia.si.edu/object/S2014.17.15
63. Access Data 2022/4/25 URL23: https://hvrd.art/o/351891
64. URL24: https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-pen-box-laq361/
65. URL25: https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-mirror-case-with-fitted-shutter-laq465/
66. Access Data 2022/4/25 URL26: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/648051
67. Access Data 2022/4/25 URL27: https://asia.si.edu/object/S2014.17.20
68. Access Data 2022/4/25 URL28: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/681122
69. Access Data 2022/4/25 URL29: https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-casket-laq282/
70. Access Data 2022/4/25 URL30: https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/47019
71. Access Data 2022/4/25 URL31: https://www.metmuseum.org/art/collection/search/456956
72. Access Data 2022/4/25 UL32: https://srv1.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/08.+applied+arts/234573
73. Access Data 2022/4/25 URL33: https://srv1.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/08.+applied+arts/228516
74. Access Data 2022/4/25 URL34: https://collections.lacma.org/node/246876
75. Access Data 2022/4/25 URL35: https://srv1.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/13.+furniture/228055
76. Access Data 2022/4/25 URL 36: https://srv1.hermitagemuseum.org/wps/portal/hermitage/digital-collection/03.+miniatures/230216
77. Access Data 2022/4/25 URL37: https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/W670/data/W.670/sap/W670_000023_sap.jpg
78. Access Data 2022/4/25 URL38: https://www.sothebys.com/en/auctions/ecatalogue/2016/arts-of-the-islamic-world-l16223/lot.202.html
79. Access Data 2022/4/25 URL39: http://malekmuseum.org/artifact/1393.02.00038/گل+و+پروانه-نگاره+گل+و+پروانه
80. Access Data 2022/4/25 URL40: https://asia.si.edu/object/S2014.17.32a-b/
81. Access Data 2022/4/25 URL41: https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010445973
82. Access Data 2022/4/25 URL42: https://www.si.edu/object/hand-holding-bunch-narcissus%3Afsg_F2020.1.1
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه هنرهای صناعی اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2026 CC BY-NC 4.0 | Journal of Islamic Crafts

Designed & Developed by : Yektaweb