سال 6، شماره 2 - ( دوفصلنامه 1401 )                   جلد 6 شماره 2 صفحات 25-13 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Mafitabar A, Sharifzade S A M. A Study on Application of Textiles in Packaging Small-Sized Items in the Qajar Period Based on Written Documents and Qualitative Properties of the Designs and Motifs. JIC 2022; 6 (2) :13-25
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-199-fa.html
مافی تبار آمنه، شریف زاده سیدعبدالمجید. کارکرد منسوجات در بسته بندی کالاهای کوچک در عصر قاجار به روایت اسناد مکتوب و با نظر به ویژگی های کیفی طرح و نقش. هنرهای صناعی اسلامی. 1401; 6 (2) :13-25

URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-199-fa.html


1- دانشگاه هنر
2- پژوهشکده هنرهای سنتی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
چکیده:   (2573 مشاهده)
منسوجات در عصر قاجار همچون هر دوره دیگر، کارکردی فراتر از پوشاک داشت و در بسیاری از امور ازجمله بسته‌بندی و نقل و انتقال کالاهای کوچک به‌کار می‌آمد. شکلی از مصرف که چگونگی آن در پژوهش‌های هنرهای کاربردی مورد غفلت واقع شده است. با این حساب پرسش این خواهد بود: در عصر قاجار، منسوجات در چه قالب یا قالب‌هایی برای بسته‌بندی و حمل کالاهای کوچک و روزمره به‌کار می‌آمدند و انواع مورد استفاده در این کاربرد از جهت طرح و نقش چگونه ارزیابی می‌شوند؟ هدف این مقاله شناسایی اقلام منسوج در بسته‌بندی و جابه‌جایی کالاهای کوچک همچون مهر، کتاب، سکه، خوراک، آینه، ساعت در مرتبه اول؛ و مُداقه در ویژگی‌های کیفی طرح و نقش منسوجات مورد استفاده در این اقسام؛ در مرتبه دوم است. نتیجه پژوهش با نمونه‌گیری احتمالی طبقه‌بندی‌‌شده به شیوه تحلیلی–تاریخی، با نظر به اسناد مکتوب مبتنی‌بر سنت سفرنامه‌نگاری و واکاوی در نمونه‌های تصویری مبتنی‌بر قطعات ملموس منسوجات نشان داد: بقچه، خُنچه‌پوش، کیسه پرشال، دستمال و حوله (لُنگ) از اصلی‌ترین انواع مورد استفاده در چنین کاربردی بودند. به سبب ابعاد کوچک چنین اقلامی در بسیاری موارد (به‌جز خُنچه‌پوش) امکان تهیه آن‌ها از پارچه‌های کهنه وجود داشت و البته در هر صورتی که بود، معمولاً با هنرهای تکمیلی به‌ویژه رودوزی زینت می‌شد. با این مصرف، از میان طرح‌های نُه‌گانه پارچه، انواع واگیره‌ای، افشان، قابی (خشتی/ چهارخانه)، محرمات (راه‌راه)، محرابی و ترنج‌دار با فراوانی بیشتر قابل ملاحظه است و هرچند در برخی موارد طرح‌های محرمات و خشتی فارغ از نقش هستند، اما در صورت کلی، صور گیاهی برای نقش‌اندازی در تمام طرح‌ها پیشی دارد و در برخی موارد به‌تبع تکنیک رودوزی (چشمه‌دوزی) با نقوش هندسی جایگزین شده است. درمجموع آنکه طرح ترنج‌دار به‌سبب هماهنگی بیشتر با محیط چهارگوش یا دایره پارچه مورد استفاده در بقچه، خُنچه‌پوش، کیسه پرشال، دستمال و حوله (لنگ) از رواج بیشتری برخوردار بود که در قاطبه موارد با نقوش گیاهی آرایه‌بندی می‌شد.
متن کامل [PDF 1951 kb]   (590 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مبانی نظری هنر اسلامی
دریافت: 1401/4/19 | پذیرش: 1401/9/26 | انتشار: 1401/12/24

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه هنرهای صناعی اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Journal of Islamic Crafts

Designed & Developed by : Yektaweb