سال 7، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1402 )                   جلد 7 شماره 1 صفحات 36-25 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Motevalli M, Ghazizadeh K, Afshari M. Retrieval the root of the motif of the harpy in Iranian art from ancient to Seljuk period. JIC 2023; 7 (1) :25-36
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-265-fa.html
متولی محمد، قاضی زاده خشایار، افشاری مرتضی. بازجُست بن‌مایه‌ نقش هارپی در هنر ایران از دوره باستان تا سلجوقی. هنرهای صناعی اسلامی. 1402; 7 (1) :25-36

URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-265-fa.html


1- دانشجوی دکترای تاریخ تطبیقی و تحلیلی هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
2- دانشیار دانشکده هنر، دانشگاه شاهد، تهران، ایران
چکیده:   (1752 مشاهده)
در هنر پیشااسلامی ایران، نقش جانوری ترکیبی دیده می‌شود که به هارپی معروف است. این نقش، دارای سر انسان و بدن پرنده است و به‌عنوان موجودی فرازمینی، پیک مرگ و رهایی روح از جسم مطرح شده است. آغاز به‌کارگیری این نقش در هنر ایران باستان از دوره ایلام میانی و در هنر اسلامی، دوره سامانیان است. اوج حضور آن در آثار سفالی و فلزی دوره سلجوقی است. استفاده از این نقش در مقایسه با دیگر نقوش ترکیبی، میزان اهمیت آن را نشان می‌دهد و مؤکد هدفی برتر از تزیین صرف توسط هنرمند، یعنی انتقال مفاهیمی در حوزه دین، اعتقادات و فرهنگ است. نوع ترکیب این جانور در هنر ایران پیشااسلامی و اسلامی در عین شباهت، دارای تفاوت‌های ساختاری است که در طول زمان، باعث تغییر در محتوا و مفهوم آن گردیده است. در برخی دوره‌ها، هنرمندان برای القای مفاهیم خاص و جدید، از سر زن و عناصری همچون تاج برای تغییرات ساختاری هدفمند استفاده می‌کردند تا مفاهیم خاصی همچون شکوه شاهانه را منتقل نمایند. در دوره پیشااسلامی، این نقش دارای شاخصه‌های خاص همچون پای انسان یا چهارپا، نقوش گیاهی، دم ماهی و شاخ؛ و در دوره اسلامی با نقوش گیاهی پیچان، هاله نور و در آثار کاربردی همچون ظروف و مجسمه‌های تک پیکره دیده شده است. مطالعه و نمایش سیر تحول این نقش بر اساس فرم و محتوا در هنر ایران از دوره باستان تا دوره سلجوقی و سپس یافتن عوامل مشترک و متمایز در منقوش شدن آن در دوره پیشااسلامی و اسلامی، از پرسش‌های مطرح شده در این پژوهش است. نتایج نشان می‌دهد مذاهب پیشااسلامی و اسلامی، گسترش علوم و به‌ویژه نجوم، ادبیات کهن به‌خصوص شاهنامه؛ و عقاید و باورهای عامه از دلایل مؤثر در نمایش این نقش بوده است. این پژوهش به روش توصیفی تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ایاسنادی انجام پذیرفته است.
متن کامل [PDF 1495 kb]   (763 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: مبانی نظری هنر اسلامی
دریافت: 1402/2/18 | پذیرش: 1402/3/27 | انتشار: 1402/9/29

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به نشریه هنرهای صناعی اسلامی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Journal of Islamic Crafts

Designed & Developed by : Yektaweb