دوره 9، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1404 )
جلد 9 شماره 1 صفحات 77-57 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Dadvar A, Panjehbashi E, Godazgar S. (2025). Iconology of Shirin's Motif in Three Qajar Pictorial Rugs with the Theme Shirin's Bath and Khosrow's Gaze. JIC. 9(1), 57-77. doi:10.61882/jic.9.1.388
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-388-fa.html
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-388-fa.html
دادور ابواالقاسم، پنجهباشی الهه، گدازگر شقایق.(1404). شمایلشناسی نقشمایهی شیرین در سه قالیچهی تصویری قاجاری با مضمون آبتنی شیرین و نظارهی خسرو هنرهای صناعی اسلامی 9 (1) :77-57 10.61882/jic.9.1.388
1- گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران ، a.dadvar@alzahra.ac.ir
2- گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
3- گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
2- گروه نقاشی، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
3- گروه پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران
چکیده: (946 مشاهده)
قالیها نیز همچون دیگر آثار هنری همواره بازتابی از تحولات فکری، فرهنگی و بصری جامعه بودهاند و بستری برای بازنمایی اندیشهها، باورها و شرایط اجتماعی فراهم کردهاند. قالیچههای تصویری بهعنوان یکی از جلوههای مهم تحولات هنری عصر قاجار، مضامین متنوعی چون تصویر پادشاهان، آثار باستانی ایران، داستانهای حماسی و عاشقانه از ادبیات کلاسیک ایران، تصویر زنان و مضامین مذهبی را دربرمیگرفتند. داستان عاشقانهی خسرو و شیرین اثر منظوم نظامیگنجهای شاعر قرن ششم ه.ق. سهم بهسزایی در شکلگیری این قالیچهها داشته و پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که چرا و چگونه صحنهی آبتنی شیرین و نظارهی خسرو در قالیچههای تصویری دورهی قاجار بازنمایی شده و این بازنمایی چه ارتباطی با زمینههای اجتماعی، فرهنگی و زیباشناختی دورهی قاجار داشته است؟ هدف پژوهش، واکاوی دلالتهای آشکار و پنهان نقشمایهی شیرین با تمرکز بر تحلیل شمایلشناختی در سه نمونه قالیچهی تصویری قاجاری با مضمون آبتنی شیرین و نظارهی خسرو است. این پژوهش از نظر هدف، بنیادی و روش آن توصیفی-تحلیلی است. جمعآوری اطلاعات به صورت کتابخانهای بوده و نمونههای موردمطالعه، سه قالیچهی آبتنی شیرین است. یافتهها نشان میدهند پیوند عمیق ادبیات و تصویر موجب تصویرگری بسیاری از داستانهای ادبی بر آثار هنری شد و قابلیت تصویرسازی فراوان در داستان خسرو و شیرین، آن را بستر مناسبی برای نقششدن بر قالیچهها کرده است. نقشکردن تصویر آبتنی شیرین بر قالیچهها، متأثر از شرایط فرهنگی و اجتماعی دورهی قاجار و شکلگیری اسطورهی زن فرنگی بهعنوان زن ایدهآل و حامل دلالتهایی از تغییر جایگاه زن در ذهنیت بصری آن دوره بوده است.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
بررسی و نقد هنرهای اسلامی در دوره معاصر
دریافت: 1404/2/18 | پذیرش: 1404/3/27 | انتشار: 1404/4/9
دریافت: 1404/2/18 | پذیرش: 1404/3/27 | انتشار: 1404/4/9
فهرست منابع
1. Abdi, N. (2011). An Introduction to Iconology: Theory and Application Case Study of Iranian Paintin. Tehran: Sokhan. [In Persian]
2. Ahani L, khazaie M, Abdollahi Fard A. (2021). An Analysis of signs of power in the pictorial carpets of the Qajar era. SciJPH 2021; 11 (21) :17-27. doi: 10.52547/ph.11.21.17 [In Persian]
3. Allahyari S. (2024). The visual analysis of Khosrow's portrait painted and shown to Shirin by Shapur with iconology. JIC 2024; 8 (1) :79-89. Doi: 10.52547/jic.8.1.321 [In Persian]
4. Anet, C. (1991). The red flowers of Isfahan (Iran by automobile) (F. Jelveh, Trans.). Tehran: Revayat Publishing. [In Persian]
5. British Library. Shirin and Khosrow Scenic Persian Sarouk Rug. Images Online. Retrieved November 30, 2025, from https://imagesonline.bl.uk/asset/7879/
6. Delamain, H.-R. (1956). Travelogue: From Khorasan to Bakhtiari (A.-M. Farahvashi, Trans.). Tehran: Gilan Press. [In Persian]
7. Delrish, B. (1996). Women in the Qajar era. Tehran: Islamic Propagation Organization, Art Bureau, Office for Religious Studies in Art. [In Persian]
8. Dieulafoy, M. J. (1985). Iran, Chaldea and Susa (A.-M. Farahvashi, Trans.). Tehran: University of Tehran Press. [In Persian]
9. Douraghy, M. Mehdy. Persian Pictorial Rugs [PDF]. Retrieved November 30, 2025, from https://www.3750lsd.net/wp-content/uploads/2018/02/Persian-Pictorial-Rugs_HIGHREZ.pdf
10. Ebrahimzadeh, S. and Soheili, J. (2020). Comparative Study of Lyrical and Romantic Literature Poetry of Iran Existing in Tile Paintings of Qajar Era (Case Study: Tile Paintings of Mohsen Moghadam's House). Glory of Art (Jelve-y Honar) Alzahra Scientific Quarterly Journal, 12(2), 7-18. doi: 10.22051/jjh.2020.27189.1426 [In Persian]
11. Erfanmanesh, S. , Amani, Z. and Amani, H. (2022). Iconological Analysis of the Crown Element in the Altar Carpets (Mihrābi Rug) of the Qajar Era Case Study: The Mihrābi Rugof Mozaffar al-Din Shah. The Monthly Scientific Journal of Bagh-e Nazar, 19(113), 77-86. doi: 10.22034/bagh.2022.318580.5059 [In Persian]
12. Erfanmanesh, S. , Amani, H. and Nemat shahrbabaki, A. (2021). A comparative study of verbal cues in the Mihrab frontal part in the Mirabi (niche) rugs of Safavid and Qajar eras. Journal of Art and Civilization of the Orient, 9(34), 35-44. doi: 10.22034/jaco.2021.315442.1223 [In Persian]
13. Issawi, C. (1983). The Economic History of Iran: 1800-1914. (Y. Azhand, Trans.). Tehran: Gostareh Publishing. [In Persian]
14. Jouleh, T. (2011). Research in Persian Carpets. Tehran: Yesavoli. [In Persian]
15. Kadivar, P. (2017). The secluded women of the Naserid era. Tehran: Gol Azin. [In Persian]
16. Kazemi, N. (2007). A Study of Five Lithographic Editions of Nezami's Khamsa from the Qajar Period (Master's Thesis in Painting). Faculty of Applied Arts, University of Art, Tehran, Iran. [In Persian]
17. Keddie, N. R. (2002). Iran under the Qajar and the Rise of Reza Khan. Translated by: Mahdi Haghighatkhah. Tehran: Qoqnoos Publishing. [In Persian]
18. Keshavarz Afshar, M. (2014). Imagery in Iranian Carpets. Chideman, No. 5, pp. 26-33. [In Persian]
19. Metropolitan Museum of Art. Khusrau Catches Sight of Shirin Bathing. The Met Collection. Retrieved November 30, 2025, from https://www.metmuseum.org/art/collection/search/446594
20. Mirzaei, A., & Bagherizadeh, F. (2023). Reflection of Women's Portraits in Pictorial Carpets of Qajar Era. Negareh Journal, 18(65), 111-129. doi: 10.22070/negareh.2021.14637.2791 [In Persian]
21. Moghaddam Ashrafi, M; Pakbaz, R. (1988). The Confluence of Painting and Iranian Literature. Tehran: Negah. [In Persian]
22. Mohammadi, M. and Seyyed Ahmadi Zavieh, S. S. (2017). A Turn in Beauty Culture: The Evolution of Personal Beauty Standards through the Qajars to Pahlavi Era. Journal of Fine Arts: Visual Arts, 22(3), 5-16. doi: 10.22059/jfava.2017.63163 [In Persian]
23. Motafakker Azad, M. and Mohammadzadeh, M. (2023). A Study of the Religious Discourse of Qajars Pictorial Carpets in Carpet Museum of Iran. Glory of Art (Jelve-y Honar) Alzahra Scientific Quarterly Journal, 15(2), 45-56. doi: 10.22051/jjh.2022.40647.1805 [In Persian]
24. Motevalli, M. , Ghazizadeh, K. and Afshari, M. (2024). The Theme and Effective Factors in the Transformation and Development of «Swastika» Motif in Iranian Art from Ancient to Seljuk Period. Paykareh, 13(35), 75-96. doi: 10.22055/pyk.2024.18903 [In Persian]
25. Mousavilar, A; Rasouli, A. (2016). Interatextuality Structure in Design and Pattern of Carpet. Tehran: Alzahra University and Markab-e Sepid. [In Persian]
26. Namvar Motlagh, B. (2013). An Introduction to Mythology (Theories and Applications). Tehran: Sokhan. [In Persian]
27. Nasri, A. (2021). Image and Word: Approaches to Iconology. Tehran: Cheshmeh Publishing. [In Persian]
28. Nasri, A. (2012). Image Reading from the Perspective of Erwin Panofsky. Kimiya-ye-Honar, 1(6), 7-20. [In Persian] Nazmiyal Antique Rugs. Pictorial Shirin and Khosrow Scenic Persian Sarouk Rug. Retrieved November 30, 2025, from https://nazmiyalantiquerugs.com/pictorial-shirin-and-khosrow-scenic-persian-sarouk-rug
29. Nezami's Khamsa. (1852). Lithographic Edition. Tehran: Dar al-Khilafa Press. [In Persian]
30. Niru, S. (2016). Orphan's Gem: A Complete Commentary on Khosrow and Shirin by Hakim Nezami of Ganja, edited by Mohammad Moftahi. Tehran: Rozegar. [In Persian]
31. Pakbaz, R. (2013). Iranian painting: From ancient times to the present. Tehran: Zarrin & Simin. [In Persian]
32. Panjehbashi, E. and Doulab, F. (2020). A Comparative Study of the Female Body in Tiling of the Buildings of "Eram Garden" and "Zinat Al-Muluk House" with Emphasis on Propp's Morphological Theory. Journal of Woman in Culture and Arts, 12(2), 289-322. doi: 10.22059/jwica.2020.298745.1409 [In Persian]
33. Panofsky , E. (1955). Meaning in the Visual Arts (Papers in and on Art History), Doubleday Anchor Books, Doubleday & Company, Inc, Garden City, N.Y.
34. Panofsky, E. (2017). Meaning in the Visual Arts. translated by: Neda Akhavan Aghdam, Tehran: Cheshmeh Publishing. [In Persian]
35. Polak, J. E. (1989). Persia: The land and its inhabitants (Polak's Travelogue: Iran and the Iranians. (K. Jahandari, Trans.), Tehran: Kharazmi Publishing. [In Persian]
36. Reshadi, H. , Salehi, S. and Norouzi Ghara Gheshlagh, H. (2023). An Investigation and Analysis of the Reflection of National Identity Indicators and Dimensions in Pictorial Carpets of the Qajar Era. Journal of Iranian Handicrafts Studies, 6(1), 213-236. doi: 10.22052/hsi.2023.253218.1131 [In Persian]
37. Rezaei, S. and Youzbashi, A. (2024). An Iconological Approach to Study of Female Motifs in Themes of Graffiti in Saqanefar of Kijatekiyeh, Babol. Journal of Woman in Culture and Arts, 16(2), 287-313. doi: 10.22059/jwica.2023.354892.1890 [In Persian]
38. Servatian , B. (2020). Khosrow and Shirin (A Rewiting of the book Khosrow and Shirin by Nezami of Ganje). Tehran: Mirasban. [In Persian]
39. Servatian, , B. (1990). The Invisible Mirror of Nezami of Ganje in the Makhzan al-Asrar Masnavi. Tehran: Kalameh Publishing Institute. [In Persian]
40. Servatian, B. (1997). The Thoughts of Nezami of Ganje. Tehran: Aydin. [In Persian]
41. Shahkolahi, F. (2023). Overruling Structural Pattern of the "Shirin Bathing" Works in the Persian Painting Tradition. Negarineh Islamic Art, 9(24), 146-160. doi: 10.22077/nia.2023.5866.1672 [In Persian]
42. Sharifi Saei, M. H. and Azadarmaki, T. (2021). Women in the age of Patriarchy: Jistorical analysis of the social and cultural situation of Iranian women in the Qajar period. Sociology of Culture and Art, 3(2), 122-102. doi: [DOI:10.34785/J016.2021.812 [In Persian]]
43. Sheil, L. M. (1989). Glimpses of Life and Manners in Persia. (H. Aboutorabian, Trans.). Tehran: Nashr-e No. [In Persian]
44. Sherer , D. (2020). Panofsky on Architecture: Iconology and the Interpretation of Built Form, 1915-1956, Part I. History of Humanities, 5(1), 189-224. doi: [DOI:10.1086/707699]
45. Smithsonian, National Museum of Asian Art. Shirin and Khosrow Rug (F1908.262). Retrieved November 30, 2025, from https://asia.si.edu/object/F1908.262/#object-content
46. Sohrabi, M. , Namvar Motlagh, B. and Mehrabi, F. (2019). Dialogism of the Dominant Archimyths on the Art of the Qajar Period and Its Role in Illustrating "Shirin" Character. Journal of Woman in Culture and Arts, 11(2), 179-197. doi: 10.22059/jwica.2019.282063.1288 [In Persian]
47. Tanavoli, P. (1989). Pictorial Rugs of Iran. Tehran: Soroush. [In Persian]
48. Tolou hosseini, Z. S. (2021). Iconology Regarding the Role of the Winged Figure in the Paintings of the Tomb of Shahzadeh Ibrahim of Kashan City. Rahpooye Honar-Ha-Ye Tajassomi, 3(4), 33-50. doi: 10.22034/ra.2021.241886 [In Persian]
49. Zarrinkoub, A. (2010). Ganje's elderly in search of Nowhere. About Life, Works and Thought of Nezami. Tehran: Sokhan. [In Persian]
50. Zoka, Y. (1957). Persian Women's Costumes (from the 19th century to the present day). Tehran: Department of Museums and Folk Culture, General Directorate of Fine Arts. [In Persian]
51. Yarshater, E. (2005). History and Art of Carpet Weaving in Iran (Entry Carpet of Encyclopaedia Iranica). translated by: R. Lali Khamse, Tehran: Niloufar. [In Persian]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
