دوره 9، شماره 2 - ( دوفصلنامه 1404 )
جلد 9 شماره 2 صفحات 70-41 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Eslami Aliabadi M, Khosravi Bizhaem F. (2025). Typology of the Forms and Motifs of Iranian Metal Pencases from the Beginning of the 4th to the Late 7th Century AH. JIC. 9(2), 41-70. doi:10.61882/jic.9.2.401
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-401-fa.html
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-401-fa.html
اسلامی علی آبادی محدثه، خسروی بیژائم فرهاد.(1404). گونهشناسی فرم و نقوش قلمدانهای فلزی ایران از قرن چهارم تا پایان قرن هفتم هجری قمری هنرهای صناعی اسلامی 9 (2) :70-41 10.61882/jic.9.2.401
1- دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2- دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران ،f.khosravi@aui.ac.ir
2- دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران ،
چکیده: (671 مشاهده)
با پیشرفت هنر کتابآرایی در دورهی اسلامی، ابزار و لوازم مرتبط با آن نیز دستخوش تحول شدند. از جملهی این ابزارها میتوان به قلمدانها اشاره کرد که در انواع گوناگون سنگی، چوبی و فلزی ساخته میشدند. بخش قابل توجهی از قلمدانهای برجایمانده از این دوره، قلمدانهای فلزی هستند که بررسی و مطالعهی آنها ضرورت دارد. هدف از پژوهش حاضر شناسایی و تحلیل فرم و نقوش قلمدانهای فلزی ایران از قرن چهارم تا پایان قرن هفتم هـ.ق است. در راستای این هدف، دو پرسش اصلی مطرح میشود: قلمدانهای فلزی ایران از نظر فرم در چه گروههایی قابل طبقهبندیاند؟ قلمدانها شامل چه نقوشی هستند؟ در این راستا، تحقیق پیش رو با روش توصیفی - تحلیلی انجام شده است و دادهها بر پایهی منابع مکتوب و تصاویر موجود در مجموعهها و موزهها گردآوری شدهاند. قلمدانها بر اساس فرم کلی، قاببندی و ترکیببندی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان میدهد که این آثار از منظر سطح مقطع کف به دو گروه عمده تقسیم میشوند که عبارتند از فرمهای مبتنی بر مستطیل (مانند مستطیل ساده و ترنجِ قلمدانی) و فرمهای مبتنی بر مثلث (از جمله ذوزنقهی کشیده و پنجضلعی کشیده). نتایج به دست آمده، چنین است که در ادوار مختلف از همهی سطح مقطع ها استفاده می شده، اما از این بین، ترنج قلمدانی استفاده بیشتری داشته است. در مبحث نقشمایه، نقوش در شش گروه گیاهی، نوشتاری، انسانی، هندسی، حیوانی و نجومی،تفکیک شدند. نقوش گیاهی، به صورت های اسلیمی و تلفیقی و پس از آن نقوش نوشتاری، با قلم های توقیع و کوفی بر سطح قلمدان ها به ترتیب بیشترین کاربرد را داشته اند. نقوش انسانی در حالت های شکار، جنگ، نوازندگی و رقص با فراوانی کمتری نسبت به نقوش گیاهی و نوشتاری اجرا شدهاند. در مرتبهی بعد، نقوش جانوری در حالت های واقعی و اساطیری طراحی شده و پس از آن، نقوش هندسی در نوارهای حاشیه ای به کار رفتهاند. کمترین کاربرد و تنوع نقوش متعلق به نقش مایه های نجوم است که تنها در یک مورد به کار رفته است.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
طراحی و فرم در هنرهای اسلامی
دریافت: 1404/5/24 | پذیرش: 1404/9/8 | انتشار: 1404/10/9
دریافت: 1404/5/24 | پذیرش: 1404/9/8 | انتشار: 1404/10/9
فهرست منابع
1. Artemisssion, Persian Scribes Pen Box, Qalamdan, c. 10th Century A.D. (Bronze Pen Box). Retrieved August 21, 2025, from https://www.artemission.com/viewitemdetails.aspx?ItemNumber=30.36210&page=1
2. Blair, S. (2017). Islamic Calligraphy. Translated by: Valiallah Kavusi. Tehran: Matn. [in Persian].
3. Black, J, Green, A. (2004). Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia (An Illustrated Dictionary). Translated by: Peyman Matin,Tehran: Amir Kabir. [in Persian]
4. Bonhams, A Khorasan silver inlaid brass Pen Case. Retrieved August 21, 2025, from https://www.bonhams.com/auction/15257/lot/100/a-khorasan-silver-inlaid-brass-pen-case-persia-late-12th-early-13th-century/
5. British museum, pen-box. Retrieved August 21, 2025, from https://www.britishmuseum.org/collection/object/W_1891-0623-5
6. Chiswick auctions, An Engraved Brass Pen-Case Fragment Khorasan, North-Eastern Iran, 12th century. Retrieved August 21, 2025, from https://www.chiswickauctions.co.uk/auction/lot/lot-8----an-engraved-brass-pen-case%20fragment/?lot=122963&so=4&st=brass%20pen%20case&sto=0&au=&ef=&et=&ic=False&sd=1&pp=48&pn=1&g=1
7. Christies, A Khorassan Silver Inlaid Bronze Pencase. Retrieved August 21, 2025, from https://www.christies.com/lot/lot-5125220
8. Christie's, A Khorassan Silver Inlaid Bronze Pencase Base. Retrieved August 21, 2025, from https://www.christies.com/lot/lot-5125219
9. Cooper, J. C. (2010). Illustrated Dictionary of Traditional Symbols. translated by Maliheh Karbasian. Tehran: Farhang Nashre Now. [in Persian].
10. Dehkhoda, A. (1998). Loghatname (Encyclopedic Dictionary). Vol 1. Tehran: Tehran University. [in Persian].
11. Ehsani, M. (1989). Seven Thousand Years of Metalworking Art in Iran, Tehran: Elmi va Farhangi. [in Persian].
12. Ghahari Giglu, M, & Mohammadzadeh, M. (2010). A Comparative Study of Astronomical Figures in the Manuscript of "Suwar al-Kawakib" and Metalworks from the 5th to the 7th Century AH. Negareh. (14): 5-21. [in Persian].
13. Ghorbani, A. (1996). Biographies of Mathematicians in the Islamic Period from the 3rd to the 11th Century AH. Tehran: Academic Publishing Center. [in Persian].
14. Giuzalian, LT. (1968). The Bronze Qalamdan (Pen-Case) 542/1148 from the Hermitage Collection (1936-1965). Ars Orientalis, (7): 95-119. https://www.jstor.org/stable/4629243
15. Hall, J. (2001). Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art. translated by Roghayeh Behzadi. Tehran: Farhang-e Mo'aser. [in Persian].
16. Hermitage museum, Qalamdan (Pen Case). Retrieved August 21, 2025, from https://www.hermitagemuseum.org/digital-collection/66123?lng=en
17. Kamandlo, H, & Rajabi, M, A. (2015). Investigate the Inscription of Talking Tree in Metalworking Art of Khorasan (6 to 7 AH/ 12 to 13AD). Journal of Greater Khorasan. 6(20): 96-75. [in Persian].
18. Karimzadeh Tabrizi,M.(2000). Qalamdan and Persian Lacquer-work. London: Satrap. [in Persian].
19. Khalili collections, Pen Box. Retrieved August 21, 2025, from https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-pen-box-mtw939/
20. khezri, M. M. Charei. A. (2017). Study of the Scripts and Decorations of the Kufic and Thuluth Inscriptions on Iranian Metal Containers in Seljuk Territory. Journal of Greater Khorasan. 7(25): 29-50. [in Persian].
21. Louvre's collections, Porte-calames (qalamdan). Retrieved August 21, 2025, from https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010319803
22. Melikian Chirvani, A.S. (1986). State Inkwells in Islamic Iran, The Journal of the Walters Art Gallery, (44): 70-94. https://www.jstor.org/stable/20169023
23. Muhammad Hasan, Z. (1987). The History of Iranian Industries After Islam. translated by Mohammad Ali Khalili. Tehran: Eqbal. [in Persian].
24. Muhammad Hasan, Z. (1998). Iranian Art in the Islamic Era, translated by Mohammad Ebrahim Eghlidi. Tehran: Seda-ye Mo'aser. [in Persian].
25. Mosafa, A. (1978). A Dictionary of Astronomical Terms Along with Cosmic Vocabulary in Persian Poetry. Tabriz: Institute of History and Culture of Iran. [in Persian].
26. Mosapour, Y, & Mahmoudi, F. (2015). The Influence of Khorasan's Metalworking School on Mosul Metalwork (Case Study: Pen Boxes and Rosewater Sprinklers). Studies in Indigenous Art. (3): 127-156. [in Persian].
27. Nasir Khusraw. (1978). The Divan of Nasir Khusraw Qubadiani, edited by Mojtaba Minavi and Mehdi Mohaghegh. Tehran: Amir Kabir. [in Persian].
28. Qifti, A. (1992). History of the Philosophers (Tarikh al-Hukama), edited by Bahin Darayi. Tehran: University of Tehran. [in Persian].
29. Rafiei, A, & Shirazi, A.A. (2007). The Art of the Seljuk Period: The Connection Between Art and Science. Negareh. (5): 107-111. [in Persian].
30. Rezazadeh, T. (2015). Metalwork of Western Iranian during the 12th and 13th Centuries. Art Research Ph.D. Faculty of Art. Shahed University. [in Persian].
31. Rezazadeh, T. (2019). A Study on Historical Developments of Inlaying Technology in Islamic Metalwork from Iran. Negareh. 14(49): 88-99. [in Persian].
32. Safā, Z, A. (1990). History of Persian Literature from the Beginning of the Islamic Era to the Seljuk Period. Tehran: Ferdows. [in Persian].
33. sharif alhosseini, F, & Rezazadeh, H. (2019). A Comparative Study of Seven Planets' Images in Metalworking Schools of Jazira, Northeast and Northwest of Iran during the 12th and 13th Centuries AH Based on Bronze Mirror from Mosul. Footed Cup from Khorasan and Brass Pencase from Azerbaijan. Negareh. 14(51). 23-36. [in Persian].
34. Smithsonian National Museum of Asian Art, Pen box. Retrieved August 21, 2025, from https://asia.si.edu/explore-art-culture/collections/search/edanmdm:fsg_F1936.7/#object-content
35. Sothebys, A Fine Khurasan Silver-Inlaid Brass Pen box, Persia, circa 1200. Retrieved August 21, 2025, from https://www.sothebys.com/en/buy/auction/2022/arts-of-the-islamic-world-india-including-fine-rugs-and-carpets/a-fine-khurasan-silver-inlaid-brass-penbox-persia
36. Taheri, A., & Sadeghi, S. (2017). A Study on usage and Properties of the Combination "Man-calligraphy" in the Metalwork of Seljuk period. Islamic Art Studies. 13(27). 101-117. [in Persian].
37. Termanini, A. (2009). Encyclopedia of Historical Events in Islamic History "From 251 to 500 AH". translated by a group of researchers under the supervision of Dr. Seyyed Alireza Vasei. Volume 2. Qom: Institute of Islamic Sciences and Culture. [in Persian].
38. Walters Art Museum, Pen Box with Inkwell. Retrieved August 21, 2025, from https://art.thewalters.org/object/54.509/
39. Worthpoint, Ancient Bronze Silver & Copper Inlay Box Dip Pen and Inkwell - Seljuk - Khurasan. Retrieved August 21, 2025, from https://www.worthpoint.com/worthopedia/ancient-bronze-silver-copper-inlay-1836601751
40. Worthpoint, Ancient Persian Bronze Silver & Copper Inlay Dip Pen Inkwell Seljuk - Khurasan. Retrieved August 21, 2025, from https://www.worthpoint.com/worthopedia/ancient-persian-bronze-silver-copper-1836601701
41. Worthpoint, Wonderful Islamic Khorasan Pen box Silver Inlay Kufic Arabic Writings Figures. Retrieved August 21, 2025, from https://www.worthpoint.com/worthopedia/wonderful-islamic-khorasan-pen-box-1735140252
42. Zarei Shamsabadi, S, Khosravi Bijaem, F, & Yazdanpanah, H. (2020). Typology of the Perforated "Key Box" of Astan Quds Razavi Based on a Comparative Study with Similar Examples. Journal of Socio-Cultural Studies of Khorasan, 15(2): 31-56. [in Persian].
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
