دوره 9، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1404 )
جلد 9 شماره 1 صفحات 223-209 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rahimi S, Hosseinpour Mizab M, Sadeghpour M, Haghighat Parast F. (2025). The Birth of Gallery in Iran: The Dual Function of Sani’-ol-Molk’s Naqqāsh-khāneh as a Nascent Institution. JIC. 9(1), 209-223. doi:10.61882/jic.9.1.405
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-405-fa.html
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-405-fa.html
رحیمی سیامک، حسین پور میزاب منصور، صادق پور میثم، حقیقت پرست فرناز.(1404). تولد گالری در ایران: کارکرد دوگانه نقاشخانه ی صنیعالملک بهمثابه نهادی نوظهور هنرهای صناعی اسلامی 9 (1) :223-209 10.61882/jic.9.1.405
1- دانشکده هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران ، siamak.rahimi@pnu.ac.ir
2- دانشکده هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3- پژوهشگر مستقل، تبریز، ایران
2- دانشکده هنر و معماری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
3- پژوهشگر مستقل، تبریز، ایران
چکیده: (1228 مشاهده)
این مقاله به بررسی تحول در کارکرد اجتماعی هنر در ایران عصر ناصری میپردازد و بر این فرضیه استوار است که نقاشخانهی دولتی صنیعالملک (تأسیس ۱۲۷۸ ه.ق)، نهادی با کارکرد دوگانه و نقطهی عطفی در تاریخ هنر ایران بود. این نهاد در تقابل با نظام سنتی و درونگرای استاد-شاگردی که هنر را بهمثابه رازی مقدس در انحصار کارگاههای خصوصی نگه میداشت، برای نخستین بار در تاریخ ایران بهمثابه یک نگارخانه عمومی عمل کرد. این پژوهش با اتکا بر تحلیل اسناد دست اول، بهویژه اعلانهای رسمی تأسیس نقاشخانه در روزنامهی دولت علیّه ایران، و با در نظر گرفتن بستر تحولات ناشی از سفر صنیعالملک به اروپا، به تحلیل این دو کارکرد میپردازد. یافتهها نشان میدهند که نقاشخانه از یک سو با ارائهی آموزش مدون به سبک اروپایی و فراخوان عمومی برای جذب شاگرد، نظام آموزشی انحصاری سنتی را در هم شکست و از سوی دیگر، با اختصاص دادن روز جمعه برای بازدید سایر اصناف، به صورت آگاهانه فضایی برای نمایش عمومی هنر ایجاد کرد. این اقدام، یک گسست بنیادین بود که هنر را از امری خصوصی به پدیدهای اجتماعی بدل ساخت، مفهوم مخاطب را خلق کرد، به بازتعریف جایگاه اجتماعی هنرمند انجامید و سنگ بنای نهادهای هنری نوین در ایران را گذاشت.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
بررسی و نقد هنرهای اسلامی در دوره معاصر
دریافت: 1404/2/24 | پذیرش: 1404/3/27 | انتشار: 1404/4/9
دریافت: 1404/2/24 | پذیرش: 1404/3/27 | انتشار: 1404/4/9
فهرست منابع
1. Aḥmadī, B. (2003). Maʻammā-yi mudīrnitah [The enigma of modernity]. Tehran: Nashr-e Markaz. [in Persian]
2. Āzhand, Y. (2007). Maktab-i nigārgarī-i Iṣfahān [The Isfahan school of painting]. Tehran: Farhangistān-i Hunar. [in Persian]
3. Banjamin, S. G. W. (1990). Īrān va Īrāniyān [Iran and the Iranians] (M. H. Kurdbachah, Trans.). Tehran: Intishārāt-i Jāvīdān. [in Persian]
4. Burckhardt, T. (1992). Hunar-i muqaddas [Sacred art] (J. Sattārī, Trans.). Tehran: Surūsh. [in Persian]
5. Dāvarī Ardakānī, R. (2005). Risālah dar bāb-i sunnat va tajaddud [A treatise on tradition and modernity]. Tehran: Sāqī. [in Persian]
6. Fatvatnāmah-i Chītsāzān [The Futuwwat-nameh of the cotton printers]. (1991). In M. Sarrāf (Ed.), Rasāyil-i Javānmardān (pp. 226-239). Tehran: Muʻīn Publications & French Institute of Iranology. [in Persian]
7. Floor, W., Chelkowski, P., & Ekhtiar, M. (2002). Naqqāshī va naqqāshān-i dawrah-i Qājār [Qajar period painting and painters] (Y. Āzhand, Trans.). Tehran: Īl-i Shāhsavan Baghdādī. [in Persian]
8. Fuyūḍāt, I. (1993). Barrasī-i taḥavvulāt-i niẓām-i ustād-shāgirdī dar Īrān [A study of the evolution of the master-disciple system in Iran]. Tehran: Dānishgāh-i Shahīd Bihishtī. [in Persian]
9. Goldstein, C. (1996). Teaching art: Academies and schools from Vasari to Albers. Cambridge University Press.
10. Gūvāshānī, D. M. (1993). Dībāchah-i Dūst Muḥammad Gūvāshānī [Preface by Doost Mohammad Gouvashani]. In N. Māyil Hiravī (Ed.), Kitābārāyī dar tamaddun-i Islāmī (pp. 259-276). Mashhad: Āstān-i Quds-i Raḍavī. [in Persian]
11. Homāyī Shīrāzī Iṣfahānī, J. (1995). Tārīkh-i Iṣfahān (mujallad-i hunarmandān) [History of Isfahan (Artists Volume)] (M. B. Homāyī, Ed.). Tehran: Pizhūhishgāh-i 'Ulūm-i Insānī va Muṭālaʻāt-i Farhangī. [in Persian]
12. Ḥusaynī Murādābādī, S. M. (2006). 150 nuktah dar maḥḍar-i ustād [150 points in the presence of the master]. Qom: Sibṭ al-Nabī. [in Persian]
13. Humfrey, P. (2007). Titian: The complete paintings. Ludion.
14. Iqbāl, 'A. (1948). Varaqī az tārīkh-i Tihrān, Sabzah Maydān va Majmaʻ-i Dār al-Ṣanāyiʻ [A page from the history of Tehran, Sabzeh Meydan and the Majma' Dar al-Sanaye']. Yādigār, 4(9-10), 59-70. [in Persian]
15. Karīmzādah Tabrīzī, M. A. (1991). Aḥvāl va āthār-i naqqāshān-i qadīm-i Īrān [The lives and works of old Iranian painters] (Vol. 3). London: Satrap. [in Persian]
16. Kashmīrī, M. (2020). Dār al-Funūn va 'ilm-i naqqāshī dar guẕār az nigāh-i sunnatī bih pirspiktīv [Dar al-Funun and the science of painting in the transition from traditional perspective to perspective]. Tārīkh-i 'Ilm, 18(2), 381-418. [in Persian] DOI: 10.22059/jihs.2021.311296.371595
17. Madadpūr, M. (1993). Tajaddud va dīn'zudāyī dar farhang va hunar-i munavvar al-fikrī-i Īrān az āghāz-i paydāyī tā pāyān-i 'aṣr-i Qājār [Modernity and secularization in the art and culture of Iranian intellectualism from its inception to the end of the Qajar era]. Tehran: Sālikān Publications. [in Persian]
18. Maḥbūbī Ardakānī, Ḥ. (1976). Muqaddamah'ī dar bāb-i āshnāyī-i Īrān bā maẓāhir-i tamaddun-i gharbī [An introduction to Iran's acquaintance with the manifestations of Western civilization]. Tehran: Daftar-i Muṭālaʻāt va Barnāmah-rīzī-i Farhangī, Vizārat-i Farhang va 'Ulūm. [in Persian]
19. Mashhadī, S. 'A. (1993). Ṣirāṭ al-suṭūr [The path of the lines]. In N. Māyil Hiravī (Ed.), Kitābārāyī dar tamaddun-i Islāmī (pp. 71-83). Mashhad: Āstān-i Quds-i Raḍavī. [in Persian]
20. Muḥammadī Vakīl, M. (2023). Nakhustīn madāris va mudarrisān-i naqqāshī dar Īrān, bar pāyah-i mustanadāt-i tārīkhī-i Qājār [The first painting schools and teachers in Iran, based on Qajar historical documents]. Rahpūyah-i Ḥikmat-i Hunar, 2(2), 103-116. [in Persian] DOI: 10.22034/rph.2023.2016601.1052
21. Muḥammadzādah, M. (2005). Āmūzish va ḥīṭah-i kayfī-i hunar [Education and the qualitative realm of art]. In Maqālāt-i avvalīn hamandīshī-i maʻnavīyat va āmūzish-i hunar (pp. 263-272). Tehran: Farhangistān-i Hunar. [in Persian]
22. Naṣr, S. H. (2000). Ta'ammulātī dar Islām va zindagī-i mudirn [Reflections on Islam and modern life]. In Sāyah-i Ṭūbā: Avvalīn majmūʻah-i maqālāt-i dū-sālānah-i naqqāshī-i jahān-i Islām (pp. 361-368). Tehran: Mūzah-i Hunarhā-yi Muʻāṣir-i Tihrān. [in Persian]
23. Naṣr, S. H. (2005). Javān-i musalmān va dunyā-yi mutajaddid [A young Muslim's guide to the modern world] (M. Asʻadī, Trans.). Tehran: Ṭarḥ-i Naw. [in Persian]
24. Nūrbakhsh, J. (1976). Murād va murīd [Master and disciple]. Tehran: Khāniqāh-i Niʻmatullāhī. [in Persian]
25. Pākbāz, R. (1999). Dāyirah al-maʻārif-i hunar [The encyclopedia of art]. Tehran: Farhang-i Muʻāṣir. [in Persian]
26. Pākbāz, R. (2000). Naqqāshī-i Īrān: Az dīrbāz tā imrūz [Iranian painting: From ancient times to today]. Tehran: Zarrīn va Sīmīn. [in Persian]
27. Parhām, S. (2004). Ṣanīʻ al-Mulk: Zindagī'ī purbār va margī khāmūsh [Sani'-ol-Molk: A fruitful life and a silent death]. Khayāl, (9), 96-103. [in Persian]
28. Pope, A. U. (2002). Maqām-i hunar-i Īrānī dar sunnat va farhang (majmuʻah-i maqālāt) [The position of Iranian art in tradition and culture (Collected Articles)] (F. Badra'ī, Trans.). Tehran: Vizārat-i Farhang va Irshād-i Islāmī. [in Persian]
29. Pope-Hennessy, J. (1970). Raphael. New York University Press.
30. Qiṣṣahkhvān, Q. M. (1993). Dībāchah-i Quṭb al-Dīn Muḥammad Qiṣṣahkhvān [Preface by Qutb al-Din Mohammad Qesseh Khan]. In N. Māyil Hiravī (Ed.), Kitābārāyī dar tamaddun-i Islāmī (pp. 279-288). Mashhad: Āstān-i Quds-i Raḍavī. [in Persian]
31. Qummī, Q. A. (1987). Gulistān-i hunar [Golestan-e Honar] (A. Suhaylī Khvānsārī, Ed.). Tehran: Kitābkhānah-i Manūchihrī. [in Persian]
32. Risālah-i Namad Mālī [Treatise on felt making]. (2002). In M. Afshārī & M. Madāyinī (Eds.), Chahārdah risālah dar bāb-i futuvvat va aṣnāf (pp. 141-150). Tehran: Nashr-i Chishmah. [in Persian]
33. Robinson, B. W. (1983). Abu'l-Ḥasan Khan Ḡaffārī. In Encyclopædia Iranica. Retrieved August 11, 2025, from http://www.iranicaonline.org/articles/abul-hasan-khan-gaffari…
34. Robinson, B. W. (1986). Art in Iran x.2: Qajar painting. In Encyclopædia Iranica. Retrieved August 11, 2025, from https://www.iranicaonline.org/articles/art-in-iran-v-qajar-2-painting
35. Rosand, D. (1982). Painting in Cinquecento Venice: Titian, Veronese, Tintoretto. Yale University Press.
36. Rūznāmah-i Dawlat-i 'Aliyyah-i Īrān [The Newspaper of the Sublime State of Iran]. (1861, May 14). No. 518, p. 6. [in Persian]
37. Rūznāmah-i Dawlat-i 'Aliyyah-i Īrān [The Newspaper of the Sublime State of Iran]. (1871, January 10). No. 520, p. 6. [in Persian]
38. Saʻdī, M. (2004). Kullīyāt-i Saʻdī [The complete works of Sa'di] (B. Khurramshāhī, Ed.). Tehran: Dūstān. [in Persian]
39. Shahīd-i Thānī, Z. b. A. (1980). Ādāb-i taʻlīm va taʻallum dar Islām [The etiquette of teaching and learning in Islam] (M. B. Ḥujjatī, Trans.). Tehran: Daftar-i Nashr-i Farhang-i Islāmī. [in Persian]
40. Shāyigān, D. (1993). Āsiyā dar barābar-i Gharb [Asia versus the West]. Tehran: Amīrkabīr. [in Persian]
41. Sharīfī, H. (1977). Barkhurd-i falsafah-i tarbīyatī-i Islām bā afkār va falsafah'hā-yi tarbīyatī-i mutajaddid [The encounter of Islamic educational philosophy with modern educational thoughts and philosophies]. Khirad-i Jāvīdān, 3(1), 63-76. [in Persian]
42. Sherrard, P. (1977). 'Ulūm-i jadīd va ghayr-i insānī shudan-i insān [Modern science and the dehumanization of man] (H. Sharīfī, Trans.). Khirad-i Jāvīdān, 3(2), 34-55. [in Persian]
43. Suhrawardī, Sh. Sh. 'U. (1991). Futuvvatnāmah-i dīgarī az Shaykh Shihāb al-Dīn 'Umar Suhrawardī [Another Futuwwat-nameh from Sheikh Shihab al-Din Omar Suhrawardi]. In M. Sarrāf (Ed.), Rasāyil-i Javānmardān (pp. 103-166). Tehran: Muʻīn Publications & French Institute of Iranology. [in Persian]
44. Vāʻiẓ Kāshifī Sabzivārī, Ḥ. (n.d.). Futuvvatnāmah-i Sulṭānī [The royal book of chivalry]. N.p.: N.d. [in Persian]
45. Wallace, W. E. (2010). Michelangelo: The artist, the man, and his times. Cambridge University Press. [DOI:10.1017/CBO9780511998270]
46. Ẕakā', Y. (1962). Muḥammad Zamān, avvalīn naqqāsh-i Īrānī kih bih Urūpā raft [Mohammad Zaman, the first Iranian painter to go to Europe]. Sukhan, 13(9-10), 1007-1016. [in Persian]
47. Ẕakā', Y. (1963). Mīrzā Abu al-Ḥasan Khān Ṣanīʻ al-Mulk: Mu'assis-i nakhustīn hunaristān-i naqqāshī dar Īrān [Mirza Abolhassan Khan Sani'-ol-Molk: The founder of the first painting school in Iran]. Hunar va Mardum, (10), 14-27. [in Persian]
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
