دانشگاه بیرجند ، anazari@birjand.ac.ir
چکیده: (8 مشاهده)
در تعدد شیوههای سفالینه نگاری"مِندگناباد" گونهای بانام"نقش درهم"در زمره انواع لعابهای لکهای جای دارد که چندان در مطالعات پیشین موردتوجه قرار نگرفته است یا اینکه ارزشهای فرهنگی، ویژگیهای هویتی و وجوه زیباشناختی فراتر از ادراک معمولی آن معرفی نگردیده است. این شیوه سفالینه نگاری که با لکهگذاری سریع رنگها در کنار هم ایجاد میگردد پیشتر در جشنوارههای ملی صنایعدستی دهه50 ه.ش جوایزی را کسب کرده است و در سالهای اخیر تنها در قلم معدود سفالینه نگاران مند ادامه یافته است. در پژوهش پیش رو باهدف هدف تحلیل جایگاه سفالینه نگاری "لکهای" در مِند گناباد و سپس تحلیل ویژگیهای زیباشناختی آن بر اساس انطباق با اصول دیداری گشتالت به طرح پرسشهای زیر پرداخته است.انواع شیوههای سفالینه نگاری و جایگاه لعابهای لکهای در سفالگری"مِند گناباد" کدام است؟ چگونه میتوان با استفاده از روانشناسی گشتالت به شناخت ویژگیهای ادراکی، بصری و ارزشهای شناختی سفالینه نگاری لکهای بانام "نقش در هم" پرداخت؟روش تحقیق بهصورت توصیفی- تحلیلی است و یافتههای پژوهش بر مبنای منابع مکتوب، آثار موجود در موزهها و رجوع به میراث زنده سفالگری مند بوده است. نتایج نشان میدهد در میان شیوههای متعدد سفالینه نگاری انتزاعی و طبیعتگرایانه در مند گناباد روش موسوم به لعابهای لکهای بانام محلی" نقش درهم"در زمره شیوههای اصیل سفالینه نگاری جای دارد که خاستگاه آن به شرق ایران و قرون سوم و چهارم هجری برمیگردد. این شیوه که به لحاظ اجرا و نه مضمون با سایر روشهای سفالینه نگاری این منطقه متفاوت است عمدتاً از چینش لکههای رنگی سبز، زرد، آبی، قرمز، لاجورد و سیاه و عدم تکمیل طرح بهره میگیرد و بنابراین واجد تطبیق با اصول ادراک بصری گشتالت شناخته شد. این شیوه نشاندهنده بهرهگیری تجربی از اصول هفتگانه گشتالت توسط سفالینه نگار است که به سازماندهی بهتر اجزاء بصری و دریافت راحتتر و جذاب مخاطب اثر کمک کرده است.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
بررسی و نقد هنرهای اسلامی در دوره معاصر دریافت: 1405/2/18 | پذیرش: 1405/7/19