1- دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران
2- دانشکده هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران ، a.khanpour@tabriziau.ac.ir
3- گروه آینده پژوهی، دانشگاه بینالمللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده: (9 مشاهده)
تحولات شتابان فناوری، آینده صنایع فرهنگی و خلاق را با عدمقطعیتهای فزایندهای مواجه کرده است و هنر-صنعت فرش دستباف ایران نیز از این روند مستثنا نیست. با وجود جایگاه اقتصادی، فرهنگی و هویتی فرش دستباف، پژوهشی جامع با رویکرد آیندهنگاری فناورانه برای شناسایی پیشرانهای کلیدی و ترسیم آیندههای محتمل این حوزه انجام نشده است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی فناوریهای مؤثر بر آینده هنر-صنعت فرش دستباف ایران، استخراج عدمقطعیتهای کلیدی و تدوین سناریوهای محتمل در افق ۱۴۱۴ بود. بر این اساس، پژوهش حاضر در پی پاسخ به این پرسش است که: سناریوهای سازگار آینده هنر-صنعت فرش دستباف معاصر ایران در افق ۱۴۱۴، بر پایه تعامل پیشرانهای فناورانه، کداماند؟ این پژوهش با رویکرد آیندهپژوهی و به شیوه آمیخته (کیفی-کمی) انجام شد. در مرحله نخست، فناوریهای مؤثر از طریق مرور منابع و مصاحبه با خبرگان شناسایی شدند. سپس با بهرهگیری از روش دلفی دو مرحلهای، پیشرانهای کلیدی بر اساس دو معیار تأثیرگذاری و عدمقطعیت ارزیابی شدند. در ادامه، روابط میان وضعیتهای مختلف پیشرانها با استفاده از ماتریس اثرات متقابل تحلیل و در نرمافزار سناریوویزارد پردازش شد. یافتهها نشان داد که از میان ۵۴ فناوری شناساییشده، ۱۴ فناوری در ناحیه تأثیر بالا و عدمقطعیت بالا قرار گرفتند و بهعنوان پیشرانهای کلیدی شناخته شدند. تحلیل اثرات متقابل این پیشرانها به استخراج چهار سناریوی متمایز شامل «تحول یکپارچه فناورانه»، «مقاومت در برابر تحول فناورانه»، «گذار تدریجی فناورانه» و «توسعه نامتوازن فناورانه» در هنر–صنعت فرش دستباف ایران انجامید. نتایج نشان داد که آینده این هنر-صنعت بیش از آنکه به صرف ظهور فناوریها وابسته باشد، به کیفیت حکمرانی، میزان هماهنگی نهادی، توانمندسازی سرمایه انسانی و نحوه ادغام فناوری با ارزشهای فرهنگی و ساختار زنجیره ارزش بستگی دارد. از این رو، یافتههای پژوهش میتواند مبنایی برای سیاستگذاری آیندهنگر و برنامهریزی راهبردی در توسعه پایدار هنر–صنعت فرش دستباف ایران باشد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
بررسی و نقد هنرهای اسلامی در دوره معاصر دریافت: 1405/5/19 | پذیرش: 1405/7/14