دوره 6، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1401 )
جلد 6 شماره 1 صفحات 101-85 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Akbari E, Keshmiri M. (2022). Comparison of the visual structures in forty copies of the Shāhnāma's and Khamsah's illuminated double-page frontispiece (Safavid period: 16th and 17th centuries). JIC. 6(1), 85-101. doi:10.52547/jic.6.1.85
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-216-fa.html
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-216-fa.html
اکبری الهام، کشمیری مریم.(1401). مقایسه ساختار تذهیب صفحات مذهّب مزدوج در چهل نسخه از شاهنامهها و خمسههای دوره صفوی (سدههای 10 و 11 هجری) هنرهای صناعی اسلامی 6 (1) :101-85 10.52547/jic.6.1.85
الهام اکبری1 
، مریم کشمیری*2
، مریم کشمیری*2
1- گروه پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
2- گروه نقاشی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران ،m.keshmiri@alzahra.ac.ir
2- گروه نقاشی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران ،
چکیده: (3509 مشاهده)
قدمت و تدوام هنر تذهیب منجر به انجام مطالعات بسیاری در این زمینه شده است ولیکن مطالعهای که در آن رابطۀ میان نوع تذهیب با نوع محتوای نسخه (ژانر یا گونه اثر) را به صورت اختصاصی مورد سنجش قراردهد تاکنون انجام نشدهاست. لذا هدف مطالعۀ پیشرو آن است تا ویژگیهای ساختاری تذهیب را در صفحات مذهّب مزدوج هریک از دوگروه شاهنامهها و خمسههای دوره صفوی (چهل نسخه منتخب از کتابخانهها و موزههای کشورهای مختلف)، به عنوان نمایندگان ادبیات حماسی و تغزّلی، بر اساس شاخصههای کمّی، تعیین و در نهایت علت وجود تفاوتها را در تذهیب این دو گروه توضیح دهد. بر این اساس، سؤالات ذیل پاسخ دادهشد: ویژگیهای شاخص در ساختار تذهیب صفحات مذهّب مزدوج شاهنامهها و خمسههای سدۀ دهم و یازدهم کدامند؟ و تفاوتهای ساختاری آنها چگونه قابل توضیح است؟ یافتههای این تحقیق که به روش، کیفی و استقرایی بوده و از نقطه نظر بررسی دادهها، توصیفی-تحلیلی است نشان میدهند که، ساختار صفحات مذهّب مزدوج چه در شاهنامهها و چه در خمسهها در نیمه اول سدۀ دهم غالباً هندسی، کادرها ساده و عرض آنها کم و یا متناسب بوده و از نیمه دوم سدۀ دهم ساختارهای غیر هندسی در کنار ساختارهای هندسی رواج یافته و کادرها عریضتر و کنگرهای شدهاند و این تغییرات در شاهنامهها بیشتر از خمسهها نمود داشتهاست و علت آن وابسته به نوع متن، یعنی نظم و یا نثر بودن متن در این صفحات است و نه گونه (ژانر) اثر همچنین بررسیها مشخص نمود که در سدۀ یازدهم این سبک از تزیین (صفحات مذهّب مزدوج) در شاهنامهها تداوم یافته ولیکن در خمسهها بسیار محدود بکار رفته است. علاوه براین در هر دو گروه مورد مطالعه (خمسهها و شاهنامهها) الگوهای مشترکی شناسایی شد، الگوهایی که در قرآنها نیز شاهد بکارگیری آنها هستیم که این خود نشان دهندۀ عدم اختصاصی بودن تذهیبها در گونههای مختلف (ژانرهای مختلف) است.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مبانی نظری هنر اسلامی
دریافت: 1401/6/8 | پذیرش: 1401/8/28 | انتشار: 1401/9/2
دریافت: 1401/6/8 | پذیرش: 1401/8/28 | انتشار: 1401/9/2
فهرست منابع
1. Adamova, A. T., Bayani, M. (2015). Persian Painting: the arts of the book and portraiture. London: Thames and Hudson.
2. Déroche, F. (2015). Qurans of the Umayyad period, an introduction to the oldest manuscripts. (M. Kariminia & A. Vahidnia, Trans.). Tehran: Hermes. [in Persian]
3. Déroche, F. (2016). Manuel de codicologie des manuscritd en ecriture arabe. (M. Marashi, Trans.). Tehran: Samt. [in Persian]
4. Azimi, H. (2010). Periods of Illumination in Iranian Religious Books. Honar-Ha-Ye- Ziba Honar-Ha-Ye-Tajassomi, No. 41, 23-32. [in Persian]
5. Hosseini, M. (2011). Qarajaghay Khan Shahnama. Honar-Ha-Ye- Ziba Honar-Ha-Ye-Tajassomi. No. 45, 13-21. [in Persian]
6. Houshiar, M., Mirzakhanlou, V. (2016). The Structural Characteristics of the Illumination of TashiKhatun's Quran. Negareh, No. 40, 4-15. [in Persian]
7. Kashmiri, M. (2019). Illumination in Iran: History, Patterns and Terms. Tehran: Samt. [in Persian]
8. Mojarad Takestani, A. (2016). Investigating the evolution of illumination in Iran. Tehran: Yassavoli. [in Persian]
9. Motaghedi, K. (2013). Introducing the manuscript of "Gharaib al-Hadith and Adaab al-Khulq al-Nabi" in Leiden University. Nameye Baharestan, No. 1,170-183. [in Persian]
10. Safari Agh Qale, A. (2011). Identification of the manuscript, Tehran: miras-e-maktoob. [in Persian]
11. Samanian, S., Pourafzal, E. (2017). Comparative Analysis of the Illumination Components of the Frontispieces in Shiraz School Manuscripts from Injuid Period to Timurid Period. Motaleat-e tatbighi-e honar, No. 13, 113-132. [in Persian]
12. Sarikhani, M. (2009). The art of gilding or illumination in calligraphy of Quran, Binab, No. 15, 154-167. [in Persian]
13. Sedighi Isfahani, Z., Najjarpoor Jabbari, S. and Khajeh Ahmad Attari, A. (2018). Matching the Illuminations of three Versions of Quran Qajar Period with an Emphasis on their Visual Features. Motaleat-e tatbighi-e honar, No. 14, 83-99. [in Persian]
14. Shafighy, N., Marasy, M. (2014). Study of the Structure and Layout of the OpeningPages of the Holy Quran from the 5th to the 12thCenturies of the Hegira. Negareh, No. 31, 23-35. [in Persian]
15. Shayestehfar, M. (2009). The script and illumination of Timurid Qurans in Global collection. Islamic Art, No. 10, 99-120. [in Persian]
16. Sheikhi, A., Koohjani ghoji, S. (2018). Study of Layout Principles of the Opening Pages in the Qurans in Astan Quds Razavi from 6th to 9th Centuries A.H. Negareh, No. 47, 4-27. [in Persian]
17. Sheshbolouki, E. Khaje Ahmad Attari, A. and TaghaviNejad, B. (2017). The Abry-Mary Arabesque Patterns in SafavidPeriod Book Cover. Negareh, No. 43, 44-59. [in Persian]
18. Wright, E. J. (2012), The Look of the Book: manuscript production in Shiraz, 1303-1425, IMPRINT:1- Washington, D.C: Freer Gallery of Art, Smithsonian Institution. 2- Seattle: university of Washington. 3- Doblin: Chester Beatty library.
19. URL1:https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-CAIRODAK-MS-TARIKH-FARISI-NO-00060/5
20. URL2:https://manuscripts.thewalters.org/viewer.php?id=W.610#page/746/mode/2up
21. URL3 https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84229967/f21.item.r=Persanدرصد20490
22. URL4:https://www.metmuseum.org/art/collection/search/446543?ft=13.228.6&offset=0&rpp=40&pos=1
23. URL5:https://www.si.edu/object/khamsa-quintet-nizami-d-1209:fsg_F1982.25
24. URL6:https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-MANC-RYL-PERS-00910/2
25. URL7:https://dl.nlai.ir/UI/b9208747-db26-4ce6-8a83-a9e255ef44b4/LRRView.aspx?History=true
26. URL8:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8427193s/f5.item.r=SupplدرصدC3درصدA9mentدرصد20Persanدرصد201956
27. URL9:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8422995t/f19.item.r=SupplدرصدC3درصدA9mentدرصد20Persanدرصد20489
28. URL10:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8427205j/f11.item.r=SupplدرصدC3درصدA9mentدرصد20Persanدرصد202113
29. URL11:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8432899d/f9.item.r=SupplدرصدC3درصدA9mentدرصد20Persanدرصد20985
30. URL12:https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-FITZWILLIAM-MS-00311/2
31. URL13:http://www.bl.uk/manuscripts/Viewer.aspx?ref=or_2265_fs001r#
32. URL14:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b8427205j/f11.item.r=SupplدرصدC3درصدA9mentدرصد20Persan
33. URL15:https://manuscripts.thewalters.org/viewer.php?id=W.611#page/576/mode/2up
34. URL16:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b525146115/f8.item.r=SupplدرصدC3درصدA9mentدرصد20Persanدرصد201111
35. URL17:https://manuscripts.thewalters.org/viewer.php?id=W.610#page/746/mode/2up
36. URL18:https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/7d185003-d35f-4381-aef8-a6b12c6e6b94/
37. URL19:https://www.si.edu/object/folio-khamsa-quintet-nizami-d1209-frontispiece:fsg_F1908.259.1-2
38. URL20: https://manuscripts.thewalters.org/viewer.php?id=W.609#page/808/mode/2up
39. URL21:https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-single-volume-quran-qur111/
40. URL22:https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84229967/f21.item.r=Persanدرصد20490
41. URL23:https://www.si.edu/search/collection-images?edan_q=S1986.196.3&
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
