دوره 7، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1402 )
جلد 7 شماره 1 صفحات 74-61 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
DolgariSharaf M, Attarzadeh A. (2023). Introducing and classifying the cutting motifs of the glass works in the Qajar Museum of Tabriz. JIC. 7(1), 61-74. doi:10.52547/jic.7.1.61
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-242-fa.html
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-242-fa.html
دولگری شرف مهناز، عطارزاده عبدالکریم.(1402). معرفی و طبقه بندی طرح های تراشِ آثار شیشهای موجود در موزه قاجار تبریز هنرهای صناعی اسلامی 7 (1) :74-61 10.52547/jic.7.1.61
1- کارشناس ارشد صنایع دستی، گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران ، mdolgarisharaf@gmail.com
2- گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران
2- گروه هنر اسلامی، دانشکده هنر، دانشگاه سوره، تهران، ایران
چکیده: (3725 مشاهده)
تراش بر روی شیشه یکی از مهمترین شیوه های تزئینی شیشه است که از سدههای دور، مورد توجه هنرمندان و صنعتگران ایرانی بوده است. در دوران قاجار، با افزایش روابط ایران با کشورهای اروپایی و ورود شیشه های با کیفیت غربی با تزئینات متنوع تراش، این هنر صنعتِ کهن بار دیگر مورد توجه هنرمندان ایرانی قرار گرفت و تداوم یافت؛ بطوریکه بسیاری از طرحهای رایج آن دوران در آثار هنرمندان معاصر نیز قابل مشاهده است. در موزه قاجار تبریز مجموعه ای از شیشه های وارداتی ِتجملاتی با تزئینات متنوع و ظریفِ تراش نگهداری می شود که در پژوهش حاضر موردمطالعه و بررسی قرار گرفته است. هدف پژوهش پیش رو معرفی و طبقهبندی طرحهای تراشِ شیشه های این مجموعه است. این پژوهش بهدنبال پاسخ به این پرسش بود که در تراشِ آثار موزه قاجار تبریز از چه طرحهایی بهره گرفته شده است؟ و آرایه های بصری آنها چه ویژگیهایی را دارند؟ به همین منظور، نمونه هایی از این مجموعه انتخاب و بررسی شد. نوع پژوهش بنیادی، توصیفی- تحلیلی و گردآوری اطلاعات کتابخانهای و میدانی است.
نتایج بهدست آمده نشان داد که تزئینات تراشِ به کار رفته بر روی آثار این مجموعه، بسیار متنوع و ظریف بوده است. طرحهای اجرا شده بر روی آنها شامل تراشهای شستی (دایره مقعر)، شستی کشیده (بیضی کشیده)، عینکی (دایره یا بیضی شکل)، ماهیچه، گندمی، ناخنی، کنگره (دالبری)، حصیری و همچنین شش ضلعی منتظم، گل و بوته، ستاره هشت پر و پرنده است. اگرچه به علت وارداتی بودن آثار این مجموعه، نمیتوان تحلیلی قطعی از این طرحها ارائه کرد، اما پژوهش پیشرو، میتواند دیدگاه جدیدی را برای تفسیر این دسته از آثار هنر قاجار در اختیار پژوهشگران قرار دهد. طرحهای تراشِ این مجموعه تلفیقی بوده و بخش از آنها از آثار دوران اشکانی، ساسانی و همچنین از هنر ایرانی اسلامی اقتباس شده است؛ بخش دیگر نیز از سبک های هنری غربی، چون آرت نوو منبعث گشته اند. آثار مذکور، هوشیارانه توسط هنرمندان غربی طراحی و اجرا شده و آنها تلاش نموده-اند، برای موفقیت در عرصه ی رقابت و فروش در بازارهای ایران، محصولاتشان را متناسب با شرایط فرهنگی جامعه و باب سلیقه ی مردم هماهنگ سازند.
نتایج بهدست آمده نشان داد که تزئینات تراشِ به کار رفته بر روی آثار این مجموعه، بسیار متنوع و ظریف بوده است. طرحهای اجرا شده بر روی آنها شامل تراشهای شستی (دایره مقعر)، شستی کشیده (بیضی کشیده)، عینکی (دایره یا بیضی شکل)، ماهیچه، گندمی، ناخنی، کنگره (دالبری)، حصیری و همچنین شش ضلعی منتظم، گل و بوته، ستاره هشت پر و پرنده است. اگرچه به علت وارداتی بودن آثار این مجموعه، نمیتوان تحلیلی قطعی از این طرحها ارائه کرد، اما پژوهش پیشرو، میتواند دیدگاه جدیدی را برای تفسیر این دسته از آثار هنر قاجار در اختیار پژوهشگران قرار دهد. طرحهای تراشِ این مجموعه تلفیقی بوده و بخش از آنها از آثار دوران اشکانی، ساسانی و همچنین از هنر ایرانی اسلامی اقتباس شده است؛ بخش دیگر نیز از سبک های هنری غربی، چون آرت نوو منبعث گشته اند. آثار مذکور، هوشیارانه توسط هنرمندان غربی طراحی و اجرا شده و آنها تلاش نموده-اند، برای موفقیت در عرصه ی رقابت و فروش در بازارهای ایران، محصولاتشان را متناسب با شرایط فرهنگی جامعه و باب سلیقه ی مردم هماهنگ سازند.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مبانی نظری هنر اسلامی
دریافت: 1401/11/4 | پذیرش: 1402/6/22 | انتشار: 1402/9/29
دریافت: 1401/11/4 | پذیرش: 1402/6/22 | انتشار: 1402/9/29
فهرست منابع
1. Adlerova, Alena. (1981). Bohemian Art Nouveau Glass. Published In. Journal of Glass Studie. Vol 23.Pp82_90
2. Abeddoost, Hossein. (2016). Analyzing the origins and concepts of Islamic architectural geometric motifs in ancient Iranian art. Scientific Quarterly-Promotional Journal of Islamic Art, 3rd Volume, 10th Issue, Pp.41_59. [in Persian]
3. Bozorg Bigdeli, Saeed, Akbari, Haibatullah and Alireza Mohammadi Kolehsar. (2007). Symbols of Immortality (Analysis and Study of Circle Symbols in Religious and Mythological Texts). Research Journal of Persian Language and Literature (Gohar Goya). Number 1. Pp.79_97. [in Persian]
4. Dolgarisharaf, Mahnaz, Attarzade, Abdolkarim. (2022). Analysis of glass enamel techniques and designs in the Qajar Museum in Tabriz. Islamic Arts Quarterly. fifth year No. 1. Pp. 145_185. [in Persian] [DOI:10.52547/jic.5.1.145]
5. Eil, Elham, Aminian, Hedayatallah. (2015). Symbolological study of plant, animal and geometric motifs in bank logos of the country. National Conference on Culture, Tourism and Urban Identity. [in Persian]
6. Fukai, Shinji. (1994).Iranian glass. Translated by Arman Shihgar. Tehran: Cultural Heritage. [in Persian]
7. Gharavi Manjili, Zahra (2016). A study of social, cultural and artistic developments of Qajar period handmade glass. M.Sc. Thesis, Tehran University of Art. [in Persian]
8. Gholizade, Parviz, Rastkhiz, Sara.(2012). Glass cutting workshop. Tehran: Samt [in Persian]
9. Hosseini, Habib., Behnoud, Hadi,. Baratali, Gholamhossein.(2009). General Encyclopedia of Iranian Handicrafts. Volume1. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [in Persian]
10. Hosseini, Hashem., Farashi Abargoui, Hosein. (2014). Analysis of Shiite symbolic aspects in the decorations of Jame Mosque in Yazd. Negrah Scientific Research Quarterly. Number 29. Pp.32_44. [in Persian]
11. Jahanbakhsh, Hana, Haniyeh Sheikh Narani. (2015). A research about the role of flowers and chickens and their use in traditional arts of Iran. Tarikh Nou Quarterly, No. 16. Pp.129_162. [in Persian]
12. Khanpour, Arzu, Naimeh Anzabi. (2015). A comparative study of Abgineh motifs of the Seljuq period with the Fatimids of Egypt in the 5th and 6th centuries AH. Bi-quarterly journal of comparative art studies. fifth year Number nine. pp.105 _120. [in Persian]
13. Khanpour, Arzu, Mohammadtaghi, Ashouri. (2012). Efforts of Qajar period for glass production in Iran, Cultural History Studies, Journal of the Iranian History Association. Third Year. No. 12, Pp. 53-82. [in Persian]
14. Mehrabi, Aliakbar.( 2015). Investigating the artistic and technical characteristics of contemporary glass and crystal cutting in Tehran. Master Thesis in Art Research. Tehran: Art University. [in Persian]
15. Miranda, Bruce Mitfo. (2015). Illustrated encyclopedia of symbols and signs. translated by Masoumeh Ansari and Habib Bashirpour. Tehran: Shayan Publishing. [in Persian]
16. Mousavian, Zahra.( 2012). Study and classification of production methods and decoration of glass lighting fixtures of the Qajar period. Master Thesis in Art Research. Tehran: Shahed University. [in Persian]
17. Pope, Arthure, Ackerman, Phyllis. (2008). A Survey of Persian Art from Prehistoric Times to the Present. Najaf Darya Bandari and others, volume 6, Tehran: Scientific and Cultural Publications. [in Persian]
18. Scarchia, John Roberto. (1997).Safavid, Zand and Qajar art, translated by Yaqub Azhand, Tehran: Farhangestan Honar. [in Persian]
19. Shirani, Mina, Eizadi Jeiran, Asghar, Brayan, Spooner, Koohestani, Maryam. (2017) Anthropological investigation of Saravan Kalpurkan pottery. Journal of Fine Arts, Volume 23, Number 4, pp. 80-71. [in Persian]
20. Rastakhiz, Sara, Afzal Toosi, Efatolsadat. (2017). The influence of culture on aesthetics in the history of Iran's artificial arts. Iran and Islam Historical Research Journal. Number 20. Pp. 13_30. [in Persian]
21. Zamani Sadaabadi, Masoome, Asadi, Somaye., Shamili, Farnoosh.(2020). Historical study and examination of cutting technique on Iranian glass works. The fifth international conference on tourism, culture and art. [in Persian]
22. Diba Leyla s. (1993). Crystal. .(2022/10/01)
23. https://www.nga.gov/content/dam/ngaweb/Education/learning-resources/teaching-packets/pdfs/Art-Nouveau-tp.pdf(2022/11/10)
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
