دوره 10، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1405 )
جلد 10 شماره 1 صفحات 28-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Saeedzade Z, Ghiasian M R. (2026). Infographics in the Images of Islamic Manuscripts on Mechanical Science (12th – 17th Centuries). , JIC. 10(1), 1-28. doi:10.66224/jic.10.1.437
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-437-fa.html
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-437-fa.html
سعیدزاده زینب، غیاثیان محمدرضا.(1405). اینفوگرافیک در تصاویر نسخ خطی علم مکانیک (سده‌های ششم تا یازدهم هجری قمری) , هنرهای صناعی اسلامی. 10 (1) :28-1 10.66224/jic.10.1.437
1- دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2- گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران ،mrgh73@yahoo.com
2- گروه مطالعات عالی هنر، دانشکده معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران ،
چکیده: (991 مشاهده)
گروهی از نسخ خطی مصور اسلامی، کتاب‌های علمی است که از آن میان می‌توان به علم‌الحیل یا مکانیک اشاره کرد. علاوه بر نسخه‌های علم‌الحیل، در نسخه های متنوعی در حوزه های علوم کشاورزی، نظامی، معماری و غیره نیز تصاویر قابل توجهی از دستگاه ها و ابزارهای مکانیکی یافت می‌شود. این مقاله با هدف بررسی شانزده نمونه از تصاویر ابزارها و دستگاه های موجود در نسخ خطی مرتبط با علم مکانیک در سده های ششم تا یازدهم هجری و تطابق آن‌ها با ویژگی های اینفوگرافیک مدرن انجام پذیرفته است. همچنین چگونگی سیر تطورِ ارائه بصری اطلاعات در این نمونه ها نیز در پژوهش حاضر مورد بحث قرار گرفته است. تصاویر منتخب در چهار گروه بررسی شده‌اند: 1) ساعت شمارها، 2) جنگ‌افزارها، 3) جرثقیل ها و ترازوها و 4) دستگاه های آب کشی و آب رسانی و تحلیل نمونه های پژوهش از طریق روش های توصیفی-تحلیلی و تطبیقی انجام شده است. بر اساس بررسی اولیه نمونه ها این تصاویر عموماً به نمایش شکل کلی دستگاه ها، ارائه اجزا و قطعات و سازوکار ارتباطی میان آن ها با استفاده از نشانه‌های راهنما پرداخته اند و یا به کمک نوشتار، هر بخش از دستگاه را معرفی کرده اند. یافته های پژوهش نشان می‌دهد که تعداد قابل توجهی از این تصاویر با ویژگی‌های اساسی اینفوگرافیک یعنی ارائه اطلاعات به‌صورت خلاصه شده و قابل فهم، تعیین روابط علت و معلولی میان داده ها و نمایش تغییرات و روندها در ارائه مفاهیم تطابق دارند. از این نظر می توان آن ها را اجداد اینفوگرافیک-های امروزی دانست. همچنین، نتایج حاکی از آن است که به‌لحاظ تکنیک این تصاویر نزدیک به نمودارهای تصویری یا شماتیک امروزی هستند که برای نمایش فنی دستگاه‌ها و فرایندها کاربرد دارند. از میان ابزارهای کاربردی در طراحی اینفوگرافیک های مدرن نیز به نظر می رسد طراحی جزئیات به‌صورت مجزا از تصویر اصلی و استفادۀ نمادین از رنگ ها، تا قرن یازدهم هجری در تصاویر علم‌الحیل اسلامی کاربرد نداشته است.
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تکنیک و اجراء در هنرهای اسلامی
دریافت: 1404/11/13 | پذیرش: 1405/3/18 | انتشار: 1405/4/9
دریافت: 1404/11/13 | پذیرش: 1405/3/18 | انتشار: 1405/4/9
فهرست منابع
1. Abu Ali Sina, al-Sheikh al-Ra'is. (1952). Maiyaar ul Aqool. Corrected by Jalal al-Din Homa'i. Tehran: National Works Association Publications [In Persian].
2. Al-Jazari, Abi al-Izz ibn Ismail. (2002). Theoretical and Practical Foundations of Mechanical Engineering in Islamic Civilization (Al-Jami' bayn al-Ilm wa al-Amal al-Nafi fi sna'at al-Hiyal), translated and edited by Mohammad Javad Nategh, Hamid Reza Nafisi, and Saeed Rafat-Jah. Tehran: University Publishing Center [In Persian].
3. Asadi, Zohra, Maryam Kamyar and Javad Zafarmand. (2018). Illustration of Engineering Structures in Islamic Art (Kitab Kitāb al-jāmiʿ bayn al-ʿilm wa-al-ʿamal al-nāfiʿ fī ṣināʿat al-ḥiyal al-Jaziri, 6th and 7th centuries AH). Birjand: Chahar Darakht Publication [In Persian].
4. Etesam-ol-Molk, Yousef Khan. (n.d.). List of manuscripts of the Library of the Islamic Consultative Assembly. Volume 2. Tehran: The Majlis Printing House [In Persian].
5. Friendly, Michael. (2006). "A Brief History of Data Visualization," In: Handbook of Computational Statistics: Data Visualization, 15-56. Heidelberg: Springer-verlag. [DOI:10.1007/978-3-540-33037-0_2]
6. Ghiasian, Mohammad Reza and Zeinab Saeedzadeh. (2025). Infographics in Persian Gulf Maps Available in Islamic Manuscripts (12th - 17th Centuries), Theoretical Foundations of Visual Arts [In Persian].
7. Hassan, Ahmad Yousef and Donald Hill. (1996). Illustrated History of Islamic Technology, translated by Naser Movafaghian. Tehran: Scientific and Cultural Publications [In Persian].
8. Ibn Khaldun, Abd al-rahman. (1996). History of Ibn Khaldun. Translated by Mohammad Parvin Gonabadi. Tehran: Scientific and Cultural Publications [In Persian].
9. Khorasanizadeh, Mohammad. (2019). A Comparative Study of the Illustration of Three Manuscripts of Badi' al-Zaman al-Jazari's 'Al- Hiyal', Comparative Art Studies 17: 107-123 [In Persian].
10. Siricharoen, Waralak Vongdoiwang & Siricharoen, Nattanun.) 2015). "How Infographic Should be Evaluated?" The 7th International Conference on Information Technology, Amman: Jordan. [DOI:10.15849/icit.2015.0100]
11. Smiciklas, Mark. (2012). The Power of Infographics: Using Pictures to Communicate and Connect with your Audiences. Indianapolis: QUE Publishing.
12. Uyan Dur, BanuInanc. (2014). "Data Visualization and Infographics in Visual Communication Design Education at the Age of Information," Journal of Arts and Humanities 3(5): 39-50.
13. Vesel, Ziva, Sergei Tourkin & Yves Porter. (2009). Images of Islamic Science, Vol.1, Illustrated Manuscripts from the Iranian World. Téhéran: Institut Français de Recherches en Iran, Islamic Azad University.
14. Dieselnet, (n.d.), Retrieved 2026/5/25 from dieselnet.com/tech/diesel_fi_common-rail_control.php
15. Digital Bodleian Library, (n.d.), Retrieved 2026/6/17 from https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/a936441f-8f37-43f2-be42-8022f58a63a2/surfaces/ffe49fbc-0b5a-4932-857c-3d908a1aedee/
16. Digital Collections, Universitity Leiden, (n.d.), Retrieved 2026/6/13 from
17. https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1562357?solr_nav%5Bid%5D=851a519c21471135405a&solr#page/167/mode/1up
18. Gatar Digital Library, (n.d.), Retrieved 2026/6/10 from https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100023576663.0x000044
19. Gatar Digital Library, (n.d.), Retrieved 2026/6/10 from https://www.qdl.qa/en/archive/81055/vdc_100023576663.0x000058
20. Metmuseum, (n.d.), Retrieved 2026/5/13 from metmuseum.org/art/collection/search/451300
21. Publicdomainreview, (n.d.), Retrieved 2026/6/17 from publicdomainreview.org/collection/arabic-machine-manuscript/
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
