سال 6، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1401 )                   جلد 6 شماره 1 صفحات 101-85 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Akbari E, Keshmiri M. Comparison of the visual structures in forty copies of the Shāhnāma's and Khamsah's illuminated double-page frontispiece (Safavid period: 16th and 17th centuries). JIC 2022; 6 (1) :85-101
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-216-fa.html
اکبری الهام، کشمیری مریم. مقایسه ساختار تذهیب صفحات مذهّب مزدوج در چهل نسخه از شاهنامه‌ها و خمسه‌های دوره صفوی (سده‌های 10 و 11 هجری). هنرهای صناعی اسلامی 1401; 6 (1) :101-85

URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-216-fa.html


1- گروه پژوهش هنر، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، تهران
2- گروه نقاشی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، تهران
چکیده:   (186 مشاهده)

قدمت و تدوام  هنر تذهیب منجر به انجام مطالعات بسیاری در این زمینه شده است ولیکن مطالعه‌ای که در آن رابطۀ میان نوع تذهیب با نوع محتوای نسخه (ژانر یا گونه اثر) را به صورت اختصاصی مورد سنجش قراردهد تاکنون انجام نشده‌است. لذا هدف مطالعۀ پیش‌رو آن است تا ویژگی‌های ساختاری تذهیب را در صفحات مذهّب مزدوج هریک از دوگروه شاهنامه‌ها و خمسه‌های دوره صفوی (چهل نسخه منتخب از کتابخانه‌ها و موزه‌های کشورهای مختلف)، به عنوان نمایندگان ادبیات حماسی و تغزّلی، بر اساس شاخصه‌های کمّی، تعیین و در نهایت علت وجود تفاوت‌ها را در تذهیب این دو گروه توضیح دهد. بر این اساس، سؤالات ذیل پاسخ داده‌شد: ویژگی‌های شاخص در ساختار تذهیب صفحات مذهّب مزدوج شاهنامه‌ها و خمسه‌های سدۀ دهم و یازدهم کدامند؟ و تفاوت‌های ساختاری آنها چگونه قابل توضیح است؟ یافته‌های این تحقیق که به روش، کیفی و استقرایی بوده و از نقطه نظر بررسی داده‌ها، توصیفی-تحلیلی است نشان می‌دهند که، ساختار صفحات مذهّب مزدوج چه در شاهنامه‌ها و چه در خمسه‌ها در نیمه اول سدۀ دهم غالباً هندسی، کادرها ساده و عرض آنها کم و یا متناسب بوده و از نیمه دوم سدۀ دهم ساختارهای غیر هندسی در کنار ساختارهای  هندسی رواج یافته و کادرها عریض‌تر و کنگره‌ای شده‌اند و این تغییرات در شاهنامه‌ها بیش‌تر از خمسه‌ها نمود داشته‌است و علت آن وابسته به نوع متن، یعنی نظم و یا نثر بودن متن در این صفحات است و نه گونه (ژانر) اثر همچنین بررسی‌ها مشخص نمود که در سدۀ یازدهم این سبک از تزیین (صفحات مذهّب مزدوج) در شاهنامه‌ها تداوم یافته ولیکن در خمسه‌ها بسیار محدود بکار رفته است. علاوه براین در هر دو گروه مورد مطالعه (خمسه‌ها و شاهنامه‌ها) الگوهای مشترکی شناسایی شد، الگوهایی که در قرآن‌ها نیز شاهد بکارگیری آنها هستیم که این خود نشان دهندۀ عدم اختصاصی بودن تذهیب‌ها در گونه‌های مختلف (ژانرهای مختلف) است.
متن کامل [PDF 1758 kb]   (49 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1401/6/8 | پذیرش: 1401/8/28 | انتشار: 1401/9/2

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به پایگاه عمومی نشریات یکتاوب می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | http://www.journalsystem.ir/demo5

Designed & Developed by : Yektaweb