Mendeley  

Zotero  

Gholami Houjeghan F, Bolkhari Ghehi H, Sadri M. (2025). A mystical reading of Sheikh Mahna and the old village” painting, based on Yaqzah from Abdullah Ansari's point of view. JIC. 9(1), 259-277. doi:10.61882/jic.9.1.369
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-369-fa.html

منطق‌الطیر محفوظ در موزه‌ی متروپولیتن نیویورک از جمله نفایس نسخ خطی دوره تیموری است که به سبب مشارکت و نظارت کمال‌الدین بهزاد بر برخی از نگاره‌های آن حائز اهمیت است. فن تصویرسازی در این نسخه در بالاترین درجه‌ی کیفی قرار دارد و در آن نکات نغز عرفانی در لابه‌لای واقعیت‌های زندگی روزمره به صورتی ماهرانه گنجانده شده‌ است. در پژوهش حاضر سعی شده به ارتباط میان داستان نگاره‌ی شیخ مهنه و پیرمرد روستایی با متن منازل‌السائرین اثر خواجه عبدالله انصاری توجه شده و هدف از آن کشف روابط ناپیدای میان مضمون «یقظه» یا بیداری از منظر پیر هرات با کلیّت داستان نگاره و نحوه‌ی عملکرد شخصیت‌های آن است. سؤال پژوهش حاضر این است که یقظه، به‌عنوان مرحله‌ی اول سلوک از منظر پیر هرات، در نگاره‌ی موردبررسی چگونه ظهور داشته‌ است؟ در مجموع، با مطالعه‌ی نگاره مشخص شد که کمال‌الدین بهزاد در این نگاره تلاش بسیاری داشته‌ تا مرحله‌ی سلوکی یقظه را به نمایش بگذارد. در این حکایت عطار در ارتباط با شئون نه‌گانه‌ی یقظه صحبتی نکرده و اشعاری را که سلطانعلی مرقوم کرده نیز، عمدتاً به صبر اشاره دارند، اما بهزاد با تصویرکردن گفتگوی بوسعید و پیر روستایی به مواردی از یقظه اشاره کرده: «پیر روشن‌ضمیر مشغول است و از بطالت و کم‌حوصلگی دوری می‌جوید و بوسعید را متوجه نعمات بی‌کران الهی می‌کند و از او صبری عظیم می‌خواهد که راه‌گشای قبض اوست (نشان‌گر یقظه از منظر پیر هرات). پیر روشن‌ضمیر در حال اندرزدادن به بوسعید است و چاره‌ی مشکل او را به او یادآور می‌شود.» پژوهش حاضر به صورت کیفی و با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع اسنادی (واقعی: کتب و مقالات-مجازی: تارنماهای مرتبط) نگاره‌ی موردنظر را مورد بررسی قرار داده ‌است.