دوره 10، شماره 1 - ( دوفصلنامه 1405 )
جلد 10 شماره 1 صفحات 104-77 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Raeisi I. (2026). Shahab al-din Abdullah Morvarid's Preface to the Album (Muraqqa) Amir Alishir Navai: A newly discovered document. , JIC. 10(1), 77-104. doi:10.66224/jic.10.1.421
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-421-fa.html
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-421-fa.html
رئیسی ایمان.(1405). دیباچه شهاب‌الدین عبدالله مروارید بر مرقع امیر علیشیر نوایی: سندی نو یافته , هنرهای صناعی اسلامی. 10 (1) :104-77 10.66224/jic.10.1.421
گروه هنراسلامی، دانشکده هنر ومعماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران ، i.raeisi@modares.ac.ir
چکیده: (1171 مشاهده)
مطالعات تاریخ نقاشی و مرقعات ایرانی نشان می دهد که دیباچه خواجه شهاب الدین عبدالله مروارید یکی از قدیمی ترین دیباچه هایی است که در دوره تیموری جهت مرقع امیرعلیشیر نوایی نوشته شده است. مهمترین منبعی که در آن نسخه ای از این دیباچه وجود دارد شرفنامه مروارید می باشد، اما تاکنون نسخه اصل دیباچه و آثار موجود در مرقع امیرعلیشیر نوایی یافت نشده است. نگارنده در هنگام بررسی مرقع شاه تهماسب کتابخانه دانشگاه استانبول (nekfy01422)، به اسنادی برخورده است که موجب شکل گیری این فرضیه شده است، که این اسناد می تواند نسخه اصل دیباچه ی خواجه شهاب الدین عبدالله مروارید و و دیگر آثار خوشنویسانی باشد که جهت مرقع امیرعلیشیرنوایی تدارک دیده شده است؛ لذا هدف این مقاله را به بررسی و تحلیل این آثار معطوف داشته است. یافته ها نشان می دهد، اندازه اوراق مرقع شاه تهماسب 476×340م م. و با حاشیه ای زرافشان است. متن آن با جدول-کشی هایی همسان صفحه آرایی شده است؛ اما اوراق دیباچه مروارید و دیگر اوراق مرقع علیشیر نوایی اندازه شان کمی کوچکتر است و دارای جدول کشی جداگانه ای به رنگ طلایی می باشد و درون زمینه مرقع شاه تهماسب چسبانده شده اند. مروارید در این دیباچه از خط تعلیق برای کتابت استفاده نموده است، خطی که در نوشتن آن ماهر و استاد بوده و منشآتش را نیز با همین خط نوشته بوده است. همچنین دیباچه دارای تاریخ 897ه.ق و محل کتابت در هرات می باشد و دیگر آثار او نیز با امضاء عبدالله بن محمد ترقیم شده است. از سویی دیگر آثاری از ولی گیلانی و سیف الله کرمانی، دیگر خوشنویسان این عصر وجود دارد که دارای تاریخ 897ه.ق است. گمان می رود مرقع میرعلیشیر می تواند ادای احترامی بوده باشد به خواجه تاج سلمانی که در این سال درگذشته بود. برای انجام این پژوهش از منابع کتابخانه ای استفاده شده است. مرقع شاه تهماسب به صورت برخط از کتابخانه دانشگاه استانبول دریافت گردید. این پژوهش دارای رویکردی تاریخی است و آثار به صورت توصیفی-تحلیلی مورد مطالعه قرار گرفته اند.
واژه‌های کلیدی: مرقع‌سازی، دیباچه مروارید، مرقع امیر علیشیر نوایی، خوشنویسی تیموری، مرقع شاه تهماسب
نوع مطالعه: پژوهشي |
موضوع مقاله:
مبانی نظری هنر اسلامی
دریافت: 1404/9/28 | پذیرش: 1405/4/2 | انتشار: 1405/4/9
دریافت: 1404/9/28 | پذیرش: 1405/4/2 | انتشار: 1405/4/9
فهرست منابع
1. Ajhand, Y. (2008). Herat School of Painting. Tehran: Art Academy. [In Persian]
2. Ali Effendi, M. (2020). Manaqib-e-Honorvaran. Translated by Tofigh H. Sobhani. Tehran: Goya Publishing House. [In Persian].
3. Amini, Ibrahim bin Mir Jalal al-Din, (2004). Futuhate Shahi (Safavid History from the Beginning to 920 AH). Vol 1. Corrections, footnotes, explanations, and additions by Mohammad Reza Nasiri. Tehran: Association of Cultural Works and Honors. [In Persian]
4. Asheghi Azim-Abadi, Hossein-Gholi Khan ibn Ali-Khan. (2012). Tazkare-ye Nishtar-e-Eshgh. Correction and annotations by Seyyed Kamal Haj Seyyed Javadi. Tehran: Miras Maktoob. [In Persian].
5. Balyani Isfahani, Taqi al-Din Mohammad Ohadi Hosseini Daqqaqi. (2010). Arafat al-Asheqin and Arsat al-Arefin. Vol 4. Edited by Zabihullah Sahibkari, Ameneh Fakhr Ahmad. Under the scientific supervision of Mohammad Ghahraman. Tehran: Miras Maktoob. [In Persian]
6. Danesh-Pajouh, M. T. (1970). Muraqqasazi va Jong-nevisi. Farkhunde Payam: Yadgar-nameh of Professor Dr. Gholam-Hossein Yousefi. No. 74. Mashhad: Mashhad University Press. 148-229. [In Persian]
7. Dawlat Shah Samarqandi, Dawlat Shah bin Bakhtishah. (1983). Tazkirat al-Shu'ara. Edited and revised by Edward Brown. Tehran: Asatir. [In Persian].
8. Doghalat, Mirza Mohammad Heydar. (1983). Tarikhe Rashidi. Edited by Abbas-Gholy Ghafari-fard. Tehran: Miras Maktoob. [In Persian].
9. Esfazari, Moin al-Din Mohammad Zamchi. (1959). Rozat al-Janat fi Usaf Madina Herat. Vol. 2. With corrections, footnotes, and comments by Seyyed Mohammad Kazem Imam. Tehran: Tehran University Press. [In Persian]
10. Fazaili, H. A. (1983). Atlas-e Khat. Isfahan: Mashal Publishing House. [In Persian].
11. Fekri Saljuqi, A. R. (1970). Zikre Barkhi az Khoshnevisan va Honarmandan. Notes on the preface of Dost Mohammad Haravi. Kabul: Association of History and Literature, Afghanistan Academy. [In Persian].
12. Gopamoi, M. Q. (2008). Tazkere-ye Natayej al-Afkar. With an Introduction, Edited and Commentary by Yusuf Beg Babapour. First Edition, Qom, Islamic Resources Collection. [In Persian].
13. Hosseini Khatun-Abadi, A. H. (1973). Vaqaye al-Senin va al-avam. Tehran: Islamic Bookstore. [In Persian].
14. Iman, Rahm Ali Khan. (2007). Mantakhab al-Lataif. Tehran: Tahori. [In Persian]
15. Kami Qazvini, Ala al-Dawleh. (2016). Tazkere-ye Nafayes al-Ma'aser. Researched and edited by Saeed Shafi'youn. Tehran: Library, Museum and Documentation Center of the Islamic Consultative Assembly. [In Persian].
16. Karimzadeh Tabrizi, M. A. (2011). Ahval va Asar-e Naghghashan-e Ghadim-e Iran va barkhi az mashahir-e negargar-e Hind va Usmani. Vol. 3. London. [In Persian].
17. Kashani, Mohammad bin Ali Taqi al-Din. (2014). Khulasat al- Ashar va Zobdat al-Afkar (Khorasan Section). Edited by Abdol Ali Adib Boroumand and Mohammad Hossein Nasiri Kahnoumi. Tehran: Miras Maktoob. [In Persian].
18. Khoshgo, Bandar Ibn Das. (1743) Safina-I Husgu [Ms]. Sprenger 330, PPN866830146, National Library of Berlin. [In Persian] https://digital.staatsbibliothek-berlin.de/werkansicht/?PPN=PPN866830146
19. Khwandmir, Ghiyath al-Din bin Hamam al-Din, (1499), Khulasat ah- Akhbar fi Ahval al- Akhyar, Ms vol. 14478, Islamic Council Library. [In Persian].
20. Khwandmir, Ghiyath al-Din bin Hamam al-Din, (1570). Khulasat ah- Akhbar fi Ahval al- Akhyar. Ms vol. 3918, Malik Library and Museum. [In Persian].
21. Khwandmir, Ghiyath al-Din bin Hamam al-Din, (1976). Dastur al-Vazra. With corrections and introduction by Saeed Nafisi. Tehran: Iqbal. [In Persian].
22. Khwandmir, Ghiyath al-Din bin Hamam al-Din, (1981). Tarikh Habib al-Siyar fi Akhbar al-Afrad al-Bashr, Vol. 4. With introduction by Jalal al-Din Homa'i. Tehran: Khayyam. [In Persian].
23. Lodi, Shir Ali Khan bin Ali Amjad Khan. (2018). Tazkere-ye Merat al-Khiyal. Edited by Hamid Hassani. Tehran: Rozaneh. [In Persian].
24. Mayel Heravi, N. (1974). Lught va Istelahat-e fann-e Ketabsazi hamrah ba Istelahat-e Jeldsazi, Tazhib, Naghghashi. Tehran: Iranian Culture Foundation. [In Persian].
25. Mayel Heravi, N. (1974). Muraqqa-sazi dar Dore-ye Teymoriyan. Honar va Mardom. No. 143. 32-47. [In Persian].
26. Mayel Heravi, N. (1990). Ketan-Arai dar Tamaddon-e Islami. Vol. 2. Mashhad: Islamic Research Foundation of Astan Quds Razavi. [In Persian].
27. Mirafazli, S. A. (1997). Morvarid Kermani va Rubaiyat-e Sargardan. Maarif, 14th Volume, No. 3. Serial number 42. 352-364 [In Persian].
28. Morvarid Bayani-Kermani, Shahab-al-Din Abdullah bin Mohammad. (2019). Munsha'at Abdullah Morvarid. Research and correction by Dr. Isra'al-Sadat Ahmadi. Tehran: Library, Museum and Documentation Center of the Islamic Council of Ministers. [In Persian].
29. Navai, Mir Nizam al-Din Alishir. (1984). Tazkare-ye Majales al-Nafayes. The efforts of Ali Asghar Hekmat. Tehran: Manouchehri. [In Persian].
30. Qatei Heravi. (1979). Tazkere-ye Majma-ul-Shoara-ye Jahangirshahi. Corrections, notes and introduction by Muhammad Salim Akhtar. Karachi: Research Institute of Central and Western Asian Sciences, University of Karachi. [In Persian].
31. Qatghan, Mohammad Yar ibn Arab. (2006). Musakhkhar-ul-Belad (History of the Shaybanians). Corrections by Nadereh Jalali. Tehran: Research Center for Written Heritage. [In Persian].
32. Raeisi, I. (2025). The Preface of Shah Quli Khalifa Muhrdar (the Seal-Keeper) in the Shah Tahmasp Muraqqa. Paykareh, 14(41), 35-50. doi: 10.22055/pyk.2025.20222. [In Persian].
33. Rahimi Kharvana, F. (2017) Study of the Decorations of the National Quran Museum's Muraqqas. KCR; 1 (3) :32-53 http://journal.richt.ir/kcr/article-1-38-fa.html. [In Persian].
34. Rahimi Pordanjani, H. (2023). A Study on the Evolution of the Structure of Safavid Album Prefaces. Negareh Journal, 18(65), 19-35. doi: 10.22070/negareh.2021.14498.2771. [In Persian]
35. Razi, A. A. (1999). Tazkereye Haft Aqlim. Edited, annotated, and footnoted by Seyyed Mohammad Reza Taheri (Hasrat), Vol 2. Tehran: Soroush. [In Persian].
36. Roxburgh, D. J. (2024). Prefacing the Image: The Writing of Art History in sixteenth-Century. Translated and researched by Hanif Rahimi Pardanjani. First edition, Tehran: Institute for the Compilation, Translation and Publication of Artistic Works of the Academy of Arts (Matn). [In Persian].
37. Sam Mirza Safavi, (1972). Tazkere-ye Tohfe-ye Sami. Correction and introduction by Rukn-al-Din Homayounfarkh. Tehran: Elmi. [In Persian].
38. Savory, R. (2010). Iran of the Safavid Era, translated by Kambiz Azizi, Tehran: Markaz. [In Persian].
39. Sistani, Hossein ibn Ghiyath-al-Din Muhammad. (1676). Kheir al-Bayan [Ms]. Majles Library, No. 19322-10. [In Persian].
40. Skandar beg Turkman. (2011). Tarikh al-Alay Abbasi (Vol 1). With the help of Farid Moradi. Tehran: Negah. [In Persian]
41. Tattavi, Ahmad bin Nasrallah & Asef Khan Qazvini, Jafar bin Badi' al-Zaman. (2003). Al-Fi History. Vol 8. Edited by Gholamreza Majd Tabataba'i. Tehran: Scientific and Cultural Publications. [In Persian]
42. Valeh Daghestani, Ali Qoli bin Mohammad Ali. (2005). Tazker-ye Riaz al-Shu'ara. Edited and researched by Mohsen Naji Nasrabadi. Tehran: Asatir. [In Persian].
43. Wasefi, Zeyn al-Din Mahmud. (1969). Bada'ie al-Waqa'ie. Edited by Aleksandr Boldyrev. Vol. 1, Tehran: Iranian Culture Foundation. [In Persian].
44. Welch, A. (2009). Safavid Painting and Supporters. Translated by Ruhollah Rajabi. Tehran: Matn [In Persian].
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |
