Mendeley  

Zotero  

Razani M, Haydaey Babakamal Y. (2025). Typological and Comparative Chronological Study of Architectural Ornaments of the Jameh Mosque of Haftshoyeh, Isfahan. JIC. 9(2), 263-293. doi:10.61882/jic.9.2.431
URL: http://jih-tabriziau.ir/article-1-431-fa.html

تنوع و پیشرفت در اجرای آرایه‌های آجرکاری، گچ‌بری و کاشی کاری عموماً در قرون میانی اسلامی به‌ویژه در دوره‌های سلجوقی و ایلخانی رخ می‌دهد. وجود انواع طرح‌های هندسی، گیاهی، اسلیمی و کتیبه به  صورت مجزا یا در ترکیب با یکدیگر در بدنه‌ی بناهای مختلف این دوره‌ها اعم از بناهای مذهبی و غیرمذهبی حاکی از این ادعاست. مسجد جامع هفتشویه از جمله بناهای مهم قرون میانی اسلامی است که تاکنون در ارتباط با گونه ‌شناسی آرایه های آن مطالعه‌ی منسجمی انجام‌نشده است؛ بنابراین در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با استفاده از میراث نوشتاری، رجوع در محل به ‌منظور مستندسازی، عکاسی و طراحی از آرایه‌ها و مطالعه‌ی تطبیقی با نمونه های مشابه به گونه شناسی آرایه های معماری آن پرداخته شود. سؤال مهم پژوهش حاضر عبارت است از: آرایه های معماری مسجد جامع هفتشویه به چندگونه تقسیم می‌شوند و گاه‌شناسی آن‌ها بر مبنای مطالعات تطبیقی چگونه تبیین می‌شود؟ نتایج پژوهش نشان می دهد که آرایه‌های کاشی کاری (پنج گونه)، آجرکاری (سه گونه) و گچبری (شش گونه) عمده‌ی آرایه‌های مسجد را به خود اختصاص داده‌اند و با توجه به مطالعات تطبیقی با نمونه‌های مشابه تاریخ‌گذاری آن‌ها عموماً به دوره‌ی ایلخانی و در مواردی از جمله برخی نمونه‌های آجرکاری به دوره‌ی سلجوقی و برخی نمونه‌های کاشی به دوره‌ی صفوی منسوب می‌شوند.